Ngày 11 tháng 2, trong khi đang cùng ba vị làm toán Lê Quang Phan, Trần Luận, Nguyễn Việt Hải uống rượu ở nhà Trần Luận thì nhận được điện thoại của phóng viên Thu Hương báo Đại đoàn kết. Phóng viên nói muốn phỏng vấn. Tôi đồng ý trả lời và cho địa chỉ email để nhận câu hỏi. Ngày 13 tháng 2 trả lời xong 8 câu . Hóa ra các câu hỏi để tham gia vào bàn tròn với các vị Phạm Minh Hạc, Trần Xuân Nhĩ, Mạc Văn Trang. Ý kiến của VN được đăng ở số chuyên đề TINH HOA VIỆT của báo ĐẠI ĐOÀN KẾT số 2 tháng 2 năm 2014. Dưới đây là nguyên văn câu hỏi và trả lời.
Trò chuyện với một chuyên gia giáo dục
PV:
Nghị
quyết số 29 của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 8, khoá XI về
Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã được ban hành. Đề án Đổi mới
căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo cũng được Trung ương thông qua, được kỳ
vọng “làm lay chuyển ngành giáo dục nước nhà”. Cá nhân ông có lạc quan về lần
chấn hưng giáo dục này?
Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển khẳng
định đột phá trong
đề án lần này được xác định là khâu kiểm tra, thi, đánh giá chất lượng giáo
dục. Tuy nhiên, với một đề án đổi mới đề cập đến nhiều vấn đề, từ khâu dạy,
học, cơ chế, tầm nhìn… rất rộng như vậy liệu có quá sức, dàn trải hay không?
PGS. TS, chuyên viên cao cấp Vũ Nho,
Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam ( VN)
: - Với bất cứ ai, chả cứ gì người làm
trong ngành Giáo dục, trước một Nghị quyết quan trọng như vậy, đều thấy phấn
khởi, tin tưởng. Chưa bao giờ vấn đề Giáo dục lại được quan tâm sâu sắc như thế.
Đây không chỉ là một vấn đề của ngành, không chỉ là một khâu trong hệ thống. Đây là vấn đề căn bản và toàn diện của nền
giáo dục nước nhà. Vui thì vui, lạc quan thì cũng có, nhưng không khỏi có những
băn khoăn, lo lắng. Trong một bài viết tôi có cho rằng đây là một cơ hội nhưng
cũng là một thách thức đối với nền giáo dục, nhất là đội ngũ những người làm
giáo dục. Bởi vì có những thuận lợi cơ bản, nhưng cũng có không ít khó khăn.
Còn nhớ trong một
bài báo in trong Kỉ yếu Hội thảo khoa
học của Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, tôi đã viết “ Đổi mới căn bản,
toàn diện, nhưng cần đột phá”. Vấn đề là chọn khâu nào? Có nhiều khả năng cho
sự lựa chọn.
Thật
ra chúng ta nhận thấy rằng nếu đổi mới M (mục tiêu), N (
Nội dung), P (phương pháp) mà không đổi mới
(K)Kiểm tra, đánh giá thì kết quả sẽ không như mong đợi. Mọi thứ đều
thay đổi, nhưng Kiểm tra, đánh giá vẫn như cũ thì người giáo viên vẫn không
chịu tự giác đổi mới phương pháp (P). Và
do đó sẽ ảnh hưởng đến nội dung, và ảnh hưởng đến cả mục tiêu giáo dục.
Bộ
Giáo dục và Đào tạo chọn khâu K ( Kiểm tra, đánh giá) trong đó có thi cử làm
khâu đột phá, đứng về phương diện lí luận và thực tiễn mà nói là đúng đắn. Đây là khâu
kiểm định chất lượng giáo dục. Nó sẽ quyết định đến mọi yếu tố khác trong hệ
thống.
Bạn lo rằng một
đề án nhiều vấn đề, rất rộng, sẽ có thể dàn trải và quá sức. Nhưng nếu không
rộng thì làm sao có được sự toàn diện? Nếu không giải quyết
nhiều vấn đề, làm sao mà có được sự đồng
bộ, không bị chắp vá và nhất là có sự căn
bản?Vì lẽ đó mà tôi coi đây là một thách thức lớn!
PV:
Rõ ràng không chỉ là việc hô khẩu hiệu chung chung. Vừa qua
ngành giáo dục đã có những động thái cụ thể trong việc đổi mới. Như việc dừng
tuyển sinh đối với 207 ngành trình độ ĐH của 71 cơ sở đào tạo từ năm 2014. Cách làm
“mạnh tay” Bộ GD phần lớn được dư luận đồng tình ủng hộ, coi như một thông điệp
về chuẩn hóa chất lượng đào tạo. Ý kiến của ông?
VN: - Tôi không ưng lắm với nhận định “hô khẩu hiệu chung
chung”. Bộ Giáo dục Đào tạo làm những việc trong tầm tay của mình là chuyện
bình thường. Nhất là để thực hiện một Nghị quyết quan trọng. Việc dừng tuyển
sinh 207 ngành của 71 cơ sở đào tạo là một động thái nhằm nâng cao chất lượng
đào tạo. Nhưng cần phải thấy rằng, một số ngành có yêu cầu đặc thù, không thể
giải quyết nhất loạt. Bạn thấy vẫn có đơn vị “khiếu nại” về quyết định trên của
Bộ. Việc dừng mã ngành không đảm bảo chất lượng đào tạo là tốt. Nhưng theo tôi,
phải làm thận trọng và chắc chắn. Và còn phải giải quyết nhiều vấn đề đồng bộ
khác nữa thì mới dần dần nâng cao chất lượng đào tạo. Chất lượng đâu chỉ có phụ thuộc vào một số mã ngành ở một số
cơ sở đào tạo.