“Thi sĩ Phố Hiến” Lê Hồng Thiện: Thơ viết cho tuổi thơ

 

Cập nhật ngày: 1 Tháng 6, 2023 lúc 21:12

Vanvn- Đọc thơ “viết cho các em” của Lê Hồng Thiện, mọi nguồn chảy dài xa, mọi âm hưởng dư vang, mọi bến bờ ra đi và neo đậu đều sáng lên từ sự khai sáng “Hồn tôi” mà người đọc cảm nhận từ bài thơ được nhà thơ “Tự bạch” về chính mình, như thế: “Cả đời yêu tiếng bi bô/ Tóc càng bạc trắng ngây thơ càng nhiều/ Hồn tôi thả một cánh diều/ Căng dây đón gió chạy theo mục đồng”.

Nhà thơ Lê Hồng Thiện

Với Lê Hồng Thiện, có lẽ, đã trên ba mươi năm có lẻ, tôi còn nhớ kỷ niệm thật tươi xanh với “chàng Thi sĩ Phố Hiến” này, gần suốt một tháng mùa hè, thật đẹp.

 

BÚT KÍ BẰNG THƠ của THÁI BÁ TÂN 

 

TẢN MẠN THÁI LAN

Năm nay lại đi Thái.

Hình như lần thứ mười.

Là vì yêu xứ Thái,

Cả đất nước, con người.

Kể ra về đất nước,

Nó không đẹp bằng ta.

Nhưng nó hơn nhiều cái.

Nhiều cái còn vượt xa.

 

THƠ MỜI HỌA 

MƯỜI ngày nữa là LỄ TÌNH NHÂN. Kính mời tất cả cùng Họa Vui với đề tài muôn thuở nầy !

                   Nay kính,

                                   Đỗ Chiêu Đức

                                                        02-04-2026

Thơ Mời Họa :  

                                      LỄ TÌNH NHÂN

 

                          

                             Khéo bày ngày Lễ của Tình Nhân,

                             Vốn dĩ "người yêu" đã vạn năm.

                             Lập địa khai thiên nên hảo hạp,

                             Cùng trời cuối đất biết đồng tâm.

                             Ăn lông ở lổ yêu đà thắm,

                             Mặc gấm thêu hoa ái cũng thâm.

                             Bất kể gái, trai, già hoặc trẻ,

                             Giàu, nghèo đều có một "Tình Nhân" !

                                                                  Đỗ Chiêu Đức 

                                                                    02-04-2026

 

 

NGUYỄN BẮC SƠN viết về VŨ NHO 

NHÀ VĂN VŨ NHO - ẢNH PHẠM VĂN SƠN

BÀI TRÊN FB NHÀ VĂN NGUYỄN BẮC SƠN.

Lại một niềm vui nho nhỏ nữa !

Cũng đã biết PGS.TS Vũ Nho ra cuốn sách mới LAI RAI PHÊ BÌNH BÌNH. Nhưng khi được tặng mới giật mình sửng sốt. Nó nặng đến nỗi buộc phải hai tay cầm, đặt lên cân. Giời ơi ! Những 1, 3 kg !

959 tr , 161 bài viết , nxb Tri thức, nhân dịp tác gỉa 79 Xuân xanh ! Ấy là ông không đưa vào một số tác gỉa nổi tiếng khác như Tố Hữu, Phạm Tiến Duật , không thì phải hơn ngàn trang !

Vũ Nho là một cây bút đa tài. Định hình và thành danh ở lĩnh vực nghiên cứu phê bình . Nói gộp vào thế chứ nhiều người chỉ nghiên cứu, không phê bình và ngược lại .

Vũ Nho đa dạng vô cùng. Vừa sáng tác, giải nhì truyện ngắn khu Việt Bắc, giải nhất VHNT tỉnh Bắc Thái (cũ). Vừa dịch thuật, tiếng Nga với 8 đầu sách.

 

TRUYỆN VUI của HOÀNG TUYÊN 

ÔNG THÔNG GIA CẤP CỨU

 

Nhà văn xuôi rất tiếc thời gian. Ma Văn Kháng cũng thế. Ông thường tâm sự. “Viết văn xuôi tốn công sức, tốn thời giờ lắm. Hơn nữa, cái số tôi nó vậy, lúc nào cũng bận rộn việc hành chính sự vụ!”

 

Cái số Ma Văn Kháng có thế thật! Lúc thì ông là phó giám đốc kiêm Tổng biên tập một nhà xuất bản. Khi thì vừa là uỷ viên chấp hành Hội kiêm Tổng biên tập một tạp chí. Thành ra để có thể viết được tác phẩm, ông phải tận dụng mọi thời gian rỗi rãi. Tuy thế, phiền cái là bạn bè rất quý ông, rất hay mời mọc ông chơi bời, ăn uống, bia bọt.

 

Có quý bạn mới mời! Nhưng nể bạn thì mất việc. Mà từ chối thẳng thì e mất lòng bạn. Thế là ông phải tìm mọi cách để chối từ khéo thịnh tình của bạn vậy. Ấy, thằng cháu nội hôm nay không ai trông! À, bà chị mới ở nhà quê lên. Đại để là vậy. Nhưng chả lẽ cứ lặp đi lặp lại mãi thế? Mà xem ra tìm cái cớ mới để thoái thác đâu có dễ.

 

“Mình cám ơn ông. Nhưng hôm nay không thể đi với ông được. Vì phải thăm ông thông gia ốm nặng đang cấp cứu ở trong bệnh viện.”

Một lần, Ma Văn Kháng khoái trá vì tìm được lý do độc đáo này. Và bạn bè cảm thông nên cũng không trách cứ gì ông cả.

 

Thời gian qua đi. Hôm ấy, một nhà văn mời ông dự bữa tiệc mừng nhà mới, ông vừa đứt lời từ chối, thì nhà văn nọ đã trợn mắt:

 

- Thế quái nào mà nhà ông thông gia nhà ông lại cứ cấp cứu luôn thế nhỉ?

 

Và cả hai cùng bật cười.

                                                                   29/5/2006

 

                                                                                                                                      

  

 

HỌP MẶT VỚI CÁC CỤ

 

TRUYỆN NGẮN TRẦN NHƯƠNG 

CƠM BỤI CHẤM COM Đại Lải, 18-6-2007

Không biết vì sao hôm ấy lại mưa. Cơn mưa nhè nhẹ nhưng đủ làm ướt áo. Cũng không biết vì sao hôm ấy tôi lại đói cồn cào đến thế. À có lẽ vì đêm qua thức khuya lướt web nên dậy muộn vội nhông xe đi làm luôn không kịp ăn sáng. Gần cơ quan tôi có một hàng cơm bụi sạch sẽ mà giá cả hợp lý nên tôi thường xuyên ăn trưa tại đó. Tôi bia bọt không chơi được, ăn chẳng cần mấy thức ăn nên cứ sài cơm bụi là thích hợp. Hàng ăn hôm ấy vắng hoe chỉ có mình tôi và một cô gái trẻ. Nếu tôi đoán không nhầm thì tuổi cô chỉ bằng nửa tuổi tôi. Thỉnh thoảng tôi liếc nhìn sang cô và bắt gặp ánh mắt đen láy,ngây thơ đáp lại. Rồi điện thoại của cô gái đổ chuông vang lên một bài hát dân ca hình như là bài Người ơi người ở đừng về. Cô gái bấm máy a lô và hỏi " Ai ? Làm sao ? " . Rồi cô đặt bịch điện thoại xuống bàn vẻ bực bội " hết pin". Cô ăn cơm vội vàng hơn và nét mặt không bình thường. Tôi nghĩ có lẽ cô gái có việc gì đó hệ trọng. Tôi cầm điện thoại của mình đưa cho cô gái. "Hình như cô có việc gì cần, lấy điện thoại của tôi mà gọi". Cô gái ngước nhìn tôi vẻ lưỡng lự. "Gọi đi, có đáng gì đâu". "Vâng cám ơn chú". Cô gọi đến số máy vừa gọi cô. Gọi xong, cô cầm máy đến chỗ bàn tôi ngồi "Cám ơn, thằng bạn bị tai nạn xe máy nhưng nhẹ thôi, chú…ạ". "Thế là mừng rồi, cháu làm ở đâu?". "Dạ, công chức hạng bét ở phòng văn hoá quận" . "Lại có lọai công chức loại bét nữa ư? Bét theo tiếng Anh là ghê lắm đó.". "Tiếng Việt chú ạ, thế chú làm ở đâu?"."Chú là anh làm báo cũng hạng bét". "Nhà báo là hãi lắm…". "Hãi à, thế từ lúc đầu đến giờ có hãi nhà báo không ?".´"Hãi nhưng không sợ"- cô trả lời.

 

THƠ BẢO NGỌC 

 

Trong ngực biển

 

Cơn nhớ chồm lên xiết chặt vai thon

Từng chiếc cúc cài khuy trăng bật mở

 

Những lọn sóng bạc đầu tan cuốn vào nhau

Cơn mê dịu dàng nóng bỏng

Ta kéo sao trời xuống đáy biển sâu!

 

 Mang mang đồng cỏ

CÒM ÔNG THÁI BÁ TÂN

 

CÒM ÔNG THÁI BÁ TÂN 1 

CÒM ÔNG THÁI BÁ TÂN (tiếp)

Kết bạn FB với ông Thái Bá Tân ( đồng tuế Tí 1948), đọc rất nhiều châm ngôn, thơ, truyện của ông. Thi thoảng còm. Lời còm vui, tếu, có khi chọc ghẹo, chỉ cốt vui!

Đây là một vài cái còm.

Bài Tiên sư anh Tào Tháo

                   Anh Sư giả cầy này

                   Mà cũng thành Tiến sĩ

                   Khi chuyện vỡ lở ra

                   Khắp cả mạng ầm ĩ

                   Lộ bao kẻ xấu xí

                  

                   Thu hồi bằng khó cãi

                   Nhưng sẽ còn mãi mãi

                   Chuyện  SƯ SĨ đáng BÊU!

Bài Số tôi khổ. Ông Tân kêu khổ như Trâu

 

TRUYỆN NGẮN THÁI BÁ TÂN 

Có lẽ là truyện ngắn hay và tinh tế nhất của tôi.

Truyện ngắn

LE VIEILLARD ET LE PIANO

Không khí thật điền viên, ấm áp. Như bà già trong bản sao khổ lớn bức tranh sơn dầu nổi tiếng "La jeune fille au piano" của danh họa Paul Cézanne treo trên tường, bà lặng lẽ ngồi đan trên chiếc ghế xa-lông da mềm và sâu. Con mèo mướp lười biếng nằm ngủ dưới ghế, đầu gối lên đôi chân đi tất len dày của bà. Chốc chốc nó duỗi mình, vươn thẳng tứ chi rồi lại khoanh tròn ngủ tiếp.

Đầu xuân, nhưng trời còn rét ngọt. Dù ở nhà, như thường lệ, bà vẫn mặc chiếc áo dài vải the mầu xẫm kiểu cổ thời trước cách mạng. Bà có khuôn mặt bình thản hình trái xoan, với chiếc mũi thanh tú, đôi môi nhỏ và dày. Một nốt ruồi to bên cạnh, na ná nốt ruồi nổi tiếng của ca sĩ nhạc pop Mađôna, càng tôn thêm cho bà cái duyên thầm rất ưa nhìn. Cặp kính lão mắt tròn (cũng kiểu cổ) treo sệ xuống đầu mũi, và bà thường nhìn trên kính chứ không qua mắt kính như người khác. Bất chấp những nếp nhăn sâu trên mặt và mái tóc phi-dê ngắn bạc gần hết, người ta vẫn dễ dàng đoán biết bà từng một thời là người xinh đẹp và xuất thân từ một gia đình rất nền nếp.

 

KHÔNG PHẢI LÀ PHÊ BÌNH RƯỢU VANG 

NHÀ VĂN VŨ NHO- ẢNH HOÀNG XUÂN TUYỀN

 

KHÔNG PHẢI LÀ PHÊ BÌNH RƯỢU VANG

 

Hữu Đạt

Cầm trên tay cuốn sách của nhà phê bình Vũ Nho gửi tặng, tôi vô cùng xúc động bởi cái “cuộc tặng” diễn ra đặc biệt quá. Nói là đặc biệt vì đó là một không gian không chỉ có hai, hay ba người mà có rất nhiều người gồm các nhà khoa học, các nhà văn, nhà phê bình, các thầy cô giáo và các em học sinh. Đó là chiều ngày 14/1/2026 tại một chánh phòng của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, 336 Nguyễn Trãi Hà Nội, nơi diễn ra một buổi Tọa đàm khoa học về tác tiểu thuyết “Ba người cùng làng” của tôi và vấn đề chọn ngữ liệu dùng trong sách dạy và học văn cho học sinh phổ thông. Món quà tặng của tác giả Vũ Nho thay cho lời chúc mừng Hội nghị. Không phải là hoa mà là một cuốn sách mang tính nhà nghề: “Lai rai phê bình”.

Tên cuốn sách dễ gợi cho độc giả cảm giác văn sĩ vừa nhâm nhi trên tay chén rượu vừa nhẩn nha bình phẩm các tác phẩm văn chương suốt hàng nửa thế kỉ. Nhưng ai gần Vũ Nho sẽ thấy, ông không thuộc phái phê bình rượu vang, “lai rai” ở đây chỉ là cách nói khiêm tốn về một công việc ông làm trong suốt cả đời, giống như một nỗi ám ảnh đeo bám nhiều ngày tháng. Bên cạnh chức năng của một người thầy và chức năng của một chuyên viên giáo dục trong nhiều năm, chức năng phê bình văn chương của ông như một nỗi khắc khoải trong tâm can. Không viết là không thể chịu được, giống như một ông già nghiện rượu, không lai rai thì không còn tìm thấy cái thú của cuộc đời.

Với 959 trang sách khổ 14x24, PGS.TS, Vũ Nho có thể xếp vào hạng kỉ lục trong giới phê bình vì đây là cuốn sách trình làng đúng năm ông 79 tuổi. Ở tuổi này, nhiều người chỉ còn biết làm bạn với bệnh viện và thuốc men, còn ông vẫn là người hừng hực khí thế. Trong buổi Tọa đàm khoa học chiếu14/1, ông là nhà khoa học đầu tiên phát biểu. Cả hội trường lặng phắc lắng nghe. Ông giống như một nhà diễn thuyết hùng hồn, phát động nguồn cảm hứng cho nhiều lứa tuổi. Mỗi lời nói của ông đều bừng lên một tình yêu tha thiết với văn chương cùng những trăn trở về con đường phát triển văn học nước nhà. Đọc cuốn “Lai rai phê bình” bạn đọc có thể nhận ra những kiến giải hay bàn luận văn thơ của ông có cả tầm rộng và tầm sâu. Nó không chỉ là những tích lũy kinh nghiệm của nửa đời dạy học mà còn là những rung động sâu xa về con người, về cuộc sống được phản ánh trong mỗi tác phẩm thơ ca hay văn xuôi của bạn bè hay của văn nhân thuở trước. Ở mỗi trang sách, mỗi lời bình, người đọc đều nhận thấy một ông Vũ Nho đôn hậu, nhưng tình lý phân minh, có lập luận vững chắc khi đánh giá tác giả hay tác phẩm. Ở đó hội tụ các kiến thức cơ bản về Ngữ văn ông tiếp thu được khi học Đại học Sư phạm Việt Bắc và được nâng cao khi học tiếp chương trình nghiên cứu sinh tại Liên xô cũ để trở thành Phó TS tại Đại học Sư phạm Lê nin grat (1984), nay gọi là TS.

Điều đặc biệt là, khi đọc mỗi cuốn sách của bạn bè hay đọc một tác phẩm mới vừa xuất hiện trên văn đàn, ông đều có một tâm thế nhập cuộc. Vì thế, mỗi trang viết của ông không phải chỉ là giáo huấn, lí luận mà là sự chia sẻ những khoảnh khắc rung đột tột cùng về các sự kiện hay nhân vật được nhà văn miêu tả.

Tôi dám chắc rằng, “Lai rai phê bình” chưa phải là toàn bộ sự nghiệp phê bình của PGS.TS Vũ Nho mà chỉ là những tuyển chọn tâm đắc nhất. Bởi lẽ, một cuốn sách phê bình dày gần một ngàn trang đã đủ làm cho người đọc choáng ngợp bởi công sức lao động và sự tìm tòi công phu của ông. Nếu in hết, cuốn sách sẽ trở thành quá cỡ…

Riêng các tác phẩm văn thơ của tôi, ông cũng đã có mấy bài phê bình đăng trên báo, nhưng với tập sách này, ông chỉ chọn bài ông viết về cuốn “Văn khoa chân dung ki”, một cuốn ông cho là quá xuất sắc và độc đáo về thể loại văn xuôi. Ở đó, tôi đã thể hiện một phong cách viết kí hoàn toàn mới về một đội ngũ làm nên lịch sử văn chương tại Đại học Tổng hợp trước đây. Đây là cuốn sách đã truyền đến cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều người. Trong đó, có GS.TS Phan Hữu Dật, nguyên hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, một đại lão tiền bối khi tôi còn là cán bộ trẻ của Trường. Một điều rất bất ngờ là, mấy chục năm sau, khi vị Hiệu trưởng về hưu đã gối đầu giường cuốn “Văn khoa chân dung kí” để học cách viết kí và trình làng cuốn hồi kí có tên “Thằng Vanh” mà nhiều người đã đọc. Khi được nghe nhà giáo Nguyễn Xuân Lương kể lại chuyện này, tôi vô cùng xúc động. Thời đó, vì ở xa nên không có dịp tặng sách Hiệu trưởng. Tôi tặng sách cho thầy Nguyễn Xuân Lương, không ngờ vị Hiệu trưởng lại thành tâm xin thầy Lương tặng lại cuốn sách này để học cách viết kí sau một đời gắn mình với sự nghiệp Khảo cổ học. Có lẽ đây cũng là dịp duy nhất tôi được trả ơn một người thầy khác khoa và là vị thủ trưởng Trường Đại học Tổng hợp một thời. Nhờ cái duyên đó, tôi lại được chính Hiệu trưởng tặng cuốn sách dạng sáng tác đầu tay, và có lẽ là cuốn sách sáng tác văn học duy nhất của một nhà khảo cổ học.

Cảm ơn nhà phê bình văn học Vũ Nho đã dành nhiều tâm huyết phân tích cuốn sách tôi viết về chân dung các nhà giáo. Cảm ơn những tri thức trong cuốn sách đã truyền cho tôi một nguồn cảm hứng mới để tiếp tục năng lực sáng tạo. Kính chúc ông bước sang tuổi 80 vẫn tràn đầy năng lượng và khí phách, hạnh phúc và bình an.