Hoàng Liên Sơn và "Tùy bút phê bình" DƯƠNG KÌ ANH

 

Hoàng Liên Sơn và "Tùy bút phê bình"

                     DƯƠNG KÌ ANH

Thứ Sáu, 15/09/2023, 14:25

 

Xưa nay, tùy bút và phê bình là hai thể loại khác nhau. Tôi đã nhận đươc nhiều tác phẩm tùy bút và phê bình của nhiều nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình gửi tặng, nhưng đây là lần đầu tiên tôi nhận được cuốn "Tùy bút phê bình" (NXB Hội Nhà văn, 2023) của Hoàng Liên Sơn. Sự lạ! Nên tôi muốn đọc và đã đọc hết cuốn sách. Hoàng Liên Sơn viết về 15 gương mặt thơ: Phùng Cung; Nguyễn Quang Thiều, Nguyễn Bình Phương; Nguyễn Thị Hồng; Phùng Văn Khai...

 

• Giáo sư Trương Tửu với phê bình văn học "khoa học và khách quan"
• Thử biện hộ cho các nhà phê bình

Cuộc thi Tác phẩm tuổi xanh có lẽ là cuộc thi sáng tác văn học đầu tiên ở xứ ta dành cho những người viết trẻ do Báo Tiền phong và Trường Viết văn Nguyễn Du phối hợp tổ chức từ năm 1989 thời tôi làm Tổng biên tập. Tôi vừa làm Trưởng ban tổ chức vừa là Trưởng ban giám khảo với nhiều nhà văn nhà thơ nổi tiếng trong ban giám khảo như Nguyên Ngọc; Trinh Đường, Lê Minh Khuê... Nhiều người đoạt giải Tác phẩm tuổi xanh nay là những nhà văn có tên tuổi như Nguyễn Thị Thu Huệ; Đỗ Bích Thúy, Phan Thị Vàng Anh...

NỮ THẦN HY LẠP truyện ngắn THÁI BÁ TÂN

 

TRUYỆN NGẮN THÁI BÁ TÂN 

 

NỮ THẦN HY LẠP

Truyện mini

Không hề biết mình có khuôn mặt với những đường nét tuyệt đẹp như một nữ thần, nàng ngồi bán bún riêu trong khu chợ ẩm ướt và bẩn thỉu.

Chiếc mũi thon, dài và thẳng. Đôi mắt sâu đen, không chút trang điểm. Mái tóc xoăn tự nhiên bó sát chiếc đầu thon nhỏ. Phía dưới là chiếc cổ dài với những sợi tóc mềm ươn ướt vì mồ hôi. Dưới nữa thì bị chiếc áo phin màu gụ che kín, nhưng dễ dàng thấy rõ hai bờ vai xuôi.

Hắn sững sờ nhận ra vẻ đẹp cổ điển ấy khi ngồi ăn phở ở quán bên cạnh. “Một nữ thần Hy Lạp”, hắn nghĩ, rồi lục lọi trong đầu xem nàng giống ai. Nữ thần Artemite? Diana? Hay thậm chí Hera? Hắn không thể nói cụ thể là ai, nhưng nghĩ nàng có lẽ giống Helen hơn cả, dù Helen chỉ là một người đàn bà trần tục và là nguyên nhân dẫn đến cuộc chiến thành T’roa nổi tiếng. “Không quan trọng, hắn nghĩ. Nàng là một nữ thần. Một nữ thần bằng xương bằng thịt, thậm chí có thể chạm tay vào được”. Hắn chợt rùng mình với ý nghĩ thô tục đó.

Từ hôm ấy sáng nào hắn cũng đến ăn bún riêu ở quán nàng, dù đó là món xưa nay hắn không thích. Chỉ thỉnh thoảng hắn mới dám ý tứ liếc nhìn nữ thần của mình, vì hắn là người có học và tử tế.

Sau một tháng thì hắn bắt chuyện và được nàng đáp lại bằng những câu ngắn gọn nhưng dường như vô cảm giống vẻ mặt tư lự của nàng.

Một hôm, tức là thêm một tháng sau đó, nhân khi vắng khách, nàng chợt hỏi:

“Anh nhìn em?”

“Vâng”, hắn thật thà đáp.

“Anh thích em lắm à?”

Hắn đớ người, hồi lâu không biết nói gì. Rồi với sự can đảm đến táo tợn mà chính hắn cũng không ngờ tới, hắn nói.

“Vâng. Rất thích... Anh muốn em... Em có thể đến nhà anh một lần được không? Anh độc thân. Anh sẽ cho em tiền”.

Hắn chờ đợi sẽ bị nàng mắng hay thậm chí cho một cái tát vào mặt.

Nhưng không. Một lúc sau nàng đáp, tự nhiên, giản dị, với vẻ mặt tư lự và thánh thiện vốn có của một nữ thần.

“Em sẽ đến. Con đang ốm và em cần tiền. Nhưng chỉ một lần thôi nhé”.

Rồi cũng với vẻ giản dị và thản nhiên như vậy, nàng nhét vào túi mảnh giấy nhỏ ghi số điện thoại và số nhà của hắn.

*

Gần ba mươi năm đã trôi qua.

Nữ thần Hy Lạp ngừng bán bún riêu cách đây năm năm do phải ở nhà trông cháu. Có già đi chút ít, nhưng nàng vẫn là nữ thần, chí ít trong con mắt hắn.

Còn hắn đã là người nổi tiếng, và vẫn tử tế như xưa. Sau hôm ấy hắn vẫn đều đặn ăn bún riêu của nàng mỗi buổi sáng, cho đến tận ngày cuối cùng nàng nghỉ. Chỉ để được nhìn thấy nàng. Hai lần hắn gợi ý nàng về nhà mình, nhưng nàng lắc đầu.

“Thần Sấm nhà em hay ghen lắm. Vả lại, chỉ một lần, nói rồi”.

“Thần Sấm, tức là thần Zớt, chúa tể của tất cả các thần trên đỉnh Olimpia”, hắn nén thở dài, nhìn nàng chăm chú nhưng không nói gì, và cũng không bao giờ gợi ý thêm. Nàng đối xử với hắn không khác mấy mọi người, ngoại trừ một chút thông cảm trong lời nói và ánh mắt.

Lạ là hắn vẫn độc thân. Có người hỏi vì sao, hắn chỉ cười cho qua chuyện, nhưng trong đầu thì nghĩ: “Được ngủ với một nữ thần, dẫu chỉ một lần, cũng đủ lắm rồi”.

Hà Nội, 2011

 

 

 

 In bài viết

Phản hồi

Người gửi / điện thoại

Nội dung

NGUYỄN TUÂN VỚI CON TRAI TRƯỞNG TẢN ĐÀ

 

NGUYỄN THAM THIỆN KẾ giới thiệu 

 

NGUYỄN TUÂN VỚI CON TRAI TRƯỞNG TẢN ĐÀ

Tôi viết về Tản Đà và người con trưởng của Thi nhân là Nguyễn Khắc Xương trước khi tìm bút đến Nguyễn Tuân những mười năm lẻ.

Thời điểm tôi nhập vai công chức văn hóa hàng tỉnh cũng là ngày Nguyễn Khắc Xương kết thúc công việc ở đó. Ông nghỉ hưu với gia tài nghiên cứu văn hóa dân gian Vĩnh Phú chất khẳm một xe ba gác bản thảo. Làm biên tập, tháng tháng tôi gõ cửa nhà Nguyễn Khắc Xương đặt hàng khi lễ hội, khi hát Xoan, lúc thì tục Thờ cúng Hùng Vương. Phải có bài của ông thì nó mới ra sắc màu một ấn phẩm Văn hóa để kèm theo những là bài bàn việc tang, bàn việc cưới bàn áp-phích, hí họa tuyên truyền...

Gặp Nguyễn Khắc Xương, người ta thấy hiển lộ:nét cười hòa đồng, nhưng cách biệt, chủ động chìm bận trong suy luận nào đó. Ông càng khác biệt hơn khi hiện diện vị thế của con trưởng Tản Đà.

Ông mang thân phận tương tự thân phụ: tận thấy sự thay đổi thời cuộc từ cũ sang mới. Chứng một lớp văn nhân danh giá cũ tự đẽo gọt, gò uốn cho hợp với giá trị thời đại mới.

Và Nguyễn Tuân là một trong những bạn vong niên của Tản Đà, thường được Nguyễn Khắc Xương nhớ tưởng, trân kính.

Sáu mươi tư năm trước, ngày 7 tháng 6 năm 1939, khi đó Nguyễn Khắc Xương 17 tuổi mặc áo lương dài, trước căn nhà 71 Ngã Tư Sở, phải thay mẹ đứng đón các văn nhân lục tục thăm Tản Đà đang nằm trong buồng hấp hối.

MẸ - CHÚT NẮNG ẤM GIỮA MIỀN HƯ KHÔNG

 

ĐẶNG XUÂN XUYẾN giới thiệu 

MẸ - CHÚT NẮNG ẤM

GIỮA MIỀN HƯ KHÔNG

(Cảm nhận khi đọc “Mẹ là chút nắng cuối đông”

của nhà thơ, nhà giáo Trịnh Đình Bích)

.

Chiều qua, nhận được tập thơ “LỐI VỀ”, món quà quý nhà thơ, nhà giáo Trịnh Đình Bích gửi tặng, tôi ngồi chậm rãi đọc rồi bỗng khựng lại khi gặp bài thơ “Mẹ là chút nắng cuối đông” bởi những hình tượng ẩn dụ vừa lạ vừa quen, nơi “cái nắng cuối đông” mỏng manh lại trở thành biểu tượng bất diệt cho hơi ấm tình mẫu tử. Bài thơ không chỉ là tiếng lòng hiếu nghĩa mà còn là một khoảng lặng đầy chiêm nghiệm về lẽ vô thường và giá trị của sự hiện diện - một thông điệp nhân văn mà tác giả đã chắt chiu gửi gắm qua từng nhịp thở của chữ nghĩa.

MẸ LÀ CHÚT NẮNG CUỐI ĐÔNG

.

Ai tin rằng cái nắng cuối mùa đông 

Đủ làm ấm, để em hồng đôi má 

Mấy ai nghĩ yếu mềm như tàu lá 

Mà lạt mềm gói chặt cái bên trong

TƯ LIỆU VỀ TỐ HỮU

 

Tố Hữu: XIN GIỮ LẠI TRÁI TIM BỪNG NẮNG HẠ

Hồi ấy, cũng thu, năm 1995, có lẽ vào dịp Tố Hữu 75 tuổi, tôi (lúc đó đã về Tiền Phong) cùng nhà báo Lê Thọ Bình (lúc đó đang là trưởng văn phòng báo Tuổi trẻ TPHCM ở Hà Nội) đến nhà riêng trò chuyện cùng Tố Hữu.

Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của nhà thơ (4/10/1920 – 4/10/2020), tôi xin kể lại một số nội dung cuộc trò chuyện.

Chúng tôi đến biệt thự nơi Tố Hữu sống ở đường Phan Đình Phùng hai lần, một lần vào buổi sáng, một vào buổi tối. Buổi sáng thì tôi không còn nhớ rõ, chứ buổi tối thì hình dung rõ vì người ra mở và đóng cổng hôm đó đều là bà Thanh – phu nhân của nhà thơ. Bà Thanh còn nhắc chuyện báo chí nên trả nhuận bút cho người được phỏng vấn.

 

THƠ LƯƠNG MẠNH HẢI 

ĐI CHỢ

Một mình đi chợ Tân Xuân

Nhẩm đi, tính lại...mua ngần này thôi

Mỡ heo và bốn cái đuôi

Ớt chuông, mướp đắng, chanh tươi chuối vườn

An nhiên trong cõi vô thường

Việc đời buông bỏ vấn vương làm gì ...

Tân Xuân ngày 11-5-2026

BỨC GIA PHẢ DÒNG HỌ NHÀ GIUN ĐẤT

 

CÔ BẢO NGỌC giới thiệu 

 

BỨC GIA PHẢ DÒNG HỌ NHÀ GIUN ĐẤT

 

“Hỡi những kỹ sư tài ba trong lòng đất, dòng tộc nhà Giun cao quý của chúng ta!

Chẳng bao lâu sau khi Trái đất hình thành, Mẹ Trái đất đã tạo ra chúng ta với thân hình bé nhỏ, da trơn, thân mềm, nhưng có sức mạnh vô song: Có thể kiến tạo những công trình kỳ vĩ trong lòng đất.

Sứ mệnh lớn nhất của chúng ta là cần mẫn đào đất. Sự chăm chỉ của họ nhà Giun giúp cho vườn, ruộng, đất đai trở nên tơi xốp, màu mỡ. Có chúng ta, nương lúa, ruộng ngô với hoa màu cây trái của con người suốt bốn mùa tươi tốt.

Phận liễu xưa nay...

 

BÙI VIỆT THẮNG giới thiệu 

Phận liễu xưa nay...

 

Thứ Tư, 29/04/2026, 08:18

 

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

 

• “Truyện Kiều” - nguồn cảm hứng bất tận của mỹ thuật
• Tái bản 5 ấn bản Truyện Kiều thành bộ ấn phẩm đặc biệt

“Đời là bể khổ, tình là dây oan “ (“Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

Được xem là cây bút nữ thế hệ 7X-8X có duyên viết truyện ngắn cùng với Như Bình, Nguyễn Phương Liên, Đỗ Bích Thúy, Phong Điệp, Di Li, Tống Ngọc Hân, Vũ Thanh Lịch, Nguyễn Hương Duyên, Vũ Thị Huyền Trang, Tống Phú Sa, Mai Phương, Nguyễn Thị Hồng Chính, Trần Quỳnh Nga, Trần Thị Tú Ngọc, Chu Thị Minh Huệ, Nguyệt Chu, Phạm Thị Duyên, Nguyễn Thị Kim Hòa, Trác Diễm, Nguyễn Hồng, Lưu Thị Mười...

Một cây bút truyện ngắn viết trầm tĩnh, nắn nót và sâu lắng, phải nhận xét như thế mới thỏa đáng về tác giả này, qua ba tập truyện xinh xắn khiêm tốn trình làng văn “Bến mê” (2007), “Đắng ngọt đàn bà” (2020), “Bể người thăm thẳm” (2025); với chừng khoảng hơn 30 truyện ngắn cả thảy, chia đều cho 18 năm cặm cụi bút mực, trung bình mỗi năm viết 2 truyện.

SO SÁNH YẾU TỐ LINH DỊ TRONG TRUYÊCN KỲ MẠN LỤC VỚI NHẬT BẢN LINH DỊ KÝ

 

Nguyễn Hữu Sơn giới thiệu

dnepsoSort4h8 tt70l40852áu5:c1 u6g119l3i1c9ffm7a2l5 21ú3 tn2 ·

Chào mừng ngày thống nhất đất nước 30/4 và chúc mừng mối quan hệ Việt - Nhật trên tầm cao mới, vừa kịp có bài tiểu luân tương đối mới SO SÁNH YẾU TỐ LINH DỊ TRONG TRUYÊCN KỲ MẠN LỤC VỚI NHẬT BẢN LINH DỊ KÝ // "Thuyết thoại Việt Nam và Đông Á thời Trung – Cận đại" (PGS.TS. Nguyễn Thị Oanh - TS. Trần Thị Minh đồng chủ biên). Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội, 2026, tr. 219-234... Đọc mỏi đấy đồng nghiệp ạ, 5/6/2026...

TÓM TẮT: Trong nền văn xuôi tự sự Việt Nam thời trung đại, bên cạnh các bộ sách sưu tập thuyết thoại (Setsuwa) viết bằng chữ Hán tiêu biểu như Lĩnh Nam chích quái, Việt điện u linh, Truyền kỳ mạn lục, Công dư tiệp ký, Lan trì kiến văn lục… thì cũng có thể kể đến tác phẩm Thiền uyển tập anh 禪苑集英 (1337). Những yếu tố thể hiện đậm nét đặc tính thuyết thoại trong tác phẩm Thiền uyển tập anh là: 1) Khả năng tích hợp 21 motip folklore ở phần lớn trong tổng số 68 truyện tiểu sử cuộc đời các thiền sư; 2) Mối quan hệ tương đồng giữa cốt truyện thiền sư trong Thiền uyển tập anh với các nguồn thư tịch cổ và kho tàng truyện cổ tích Việt Nam (chủ yếu ở các truyện về thiền sư Từ Đạo Hạnh, Nguyễn Giác Hải và Không Lộ trong sách Lĩnh Nam chích quái và truyện Từ Đạo Hạnh trong sách Việt điện u linh...). Từ những căn cứ trên, tham luận tập trung so sánh đặc tính thuyết thoại trong tác phẩm Thiền uyển tập anh với sách Nhật Bản linh dị ký 日本霊異記 của Keikai (thế kỷ X) trên các phương diện hệ thống chủ đề, nhân vật và hình thức nghệ thuật. Xác định một số đặc điểm thuyết thoại để các mô típ và một số truyện trong Thiền uyển tập anh chuyển hoá thành truyền thuyết, truyện cổ tích, thần tích, thần linh. Nhấn mạnh mối quan hệ giữa văn học viết với văn học dân gian và chính những đặc điểm nghệ thuật thuyết thoại của Thiền uyển tập anh tương đồng với Nhật Bản linh dị ký…

TỪ KHÓA: Thiền uyển tập anh, Nhật Bản linh dị ký, thuyết thoại, so sánh

TRẦN HẠ VI - SỐNG VÀ VIẾT TRÊN FACEBOOK

 

TRẦN HẠ VI giới thiệu 

 

TRẦN HẠ VI - SỐNG VÀ VIẾT TRÊN FACEBOOK

(BÀI VIẾT CHO GIÓ O, in trong tuyển tập "TỰ DO CÙNG NGÔN NGỮ: 50 năm Văn học tiếng Việt Hải Ngoại", do Gió O xuất bản)

Trong một ngày tuyết bay đầy trời Ontario, Canada, tháng 11 năm 2015 tôi viết những dòng thơ đầu tiên lên facebook, và bắt đầu chặng đường sáng tác ‘chính thức’ của mình. Bây giờ, đã tròn 9 năm. Khác với những người viết thế hệ “cũ hơn”, với cây bút máy hay bút chì và xấp giấy, quyển tập, cặm cụi viết những dòng nắn nót hay viết tháo bản thảo đầu tiên của truyện ngắn hay bài thơ của mình, tôi viết thẳng và trực tiếp lên facebook. Tôi hay nói là sự nghiệp văn thơ của tôi chỉ có duy nhất tài khoản facebook Trần Hạ Vi này, nếu đóng facebook tôi không biết mình sẽ viết như thế nào nữa. Facebook là phòng khách của tôi, là nơi kết bạn, sẻ chia tâm tình, nơi cập nhật tin tức, tìm cảm hứng sáng tác và cũng là phòng trưng bày và chia sẻ tác phẩm của mình. Đôi khi tôi cảm thấy mình đánh mất sự riêng tư quá nhanh chóng, chỉ sau một cái click chuột hay một thao tác nhỏ trên di động. Trước khi ấn nút “Post” (Đăng), bài thơ đó hoàn toàn là của tôi, trong sự riêng tư cẩn mật. Nhưng sau khi ấn nút, tôi ‘đánh mất’ quyền sở hữu hoàn toàn với bài thơ đó, vì nó sẽ được lập tức được săm soi, ngắm nghía, đọc, like, love, bình luận, chia sẻ ngay lập tức. Nó có thể được copy đăng tải ở những nơi khác mà tôi biết hay thậm chí không biết. “Đứa con” của tôi, rồi tôi sẽ vui vẻ hớn hở khi nhận được nhiều lời khen, khuyến khích hay buồn bã vì bị phê bình, hay phân vân lo lắng khi không ai để ý tới. Những phản ứng phụ phát sinh gần như ngay lập tức sau cảm giác vui sướng khi hoàn thành xong một tác phẩm. Nhanh chóng, tiện lợi, tức thời. Đó là đặc điểm của văn học mạng xã hội.