NHỮNG NGƯỜI DỊCH THƠ ĐỨC RA TIẾNG VIỆT
TS. Nguyễn Văn Hoa
1- Đặt vấn đề
Nhờ có người chuyển dịch thơ Đức ra Việt văn nên độc giả yêu thơ ở Việt Nam ( VN ) cũng đã biết đến thơ Đức ;
Nhưng vẫn đứng sau rất xa so với Thơ Tầu ,thơ Pháp ,thơ Nga
Vậy những ai đã dịch thơ Đức ra Việt văn ?
2- Ai đã dịch thơ Đức ra Việt văn ?
Theo dữ liệu mà chúng tôi sưu tầm trong tay thì số dịch giả thơ Đức có thể đếm trên đầu ngón tay . Chúng tôi xin đưa ra một số ví dụ
2.1- Dịch thơ J.W.Goethe
Có lẽ người có công đầu dịch thơ Đức ra Việt văn là TS Đỗ Ngoạn ( tác giả từ điển Đức-Việt đầu tiền in công khai ở Việt
Ngay từ năm 1976 ông đã công bố tập 1 Tác phẩm thơ đồ sộ là Faust của J .W. Goethe
Và 19 năm sau 1995 ts Đỗ Ngoạn cùng nhà thơ Thế Lữ lại công bố tập 2 Faust của J.W. Goethe ; Tác phẩm này sau đó dịch giả Quang Chiến cũng công bố tác phẩm Faust vào năm 2001( sau 25 so với tập 1 và sau 6 năm so với tập 2 của TS Đỗ Ngoạn và Thế Lữ .
Cá nhân chúng tôi hết sức khâm phục các dịch giả trên , vì họ đã leo lên đỉnh cao nhất thi ca của Đức.
J.W.Goethe độc giả yêu thơ người Đức kêu J.W.Goethe là “VUA THƠ”-
Đây là mốc son trong lịch sử dịch thơ Đức của Việt
Tuy nhiên vì tác giả đã sinh cách đây 264 năm và chết cách đây 181 năm , vả lại số bản in có hạn, cho nên số độc giả yêu thơ Đức ở VN tiếp cận tác phẩm này không nhiều .
2.2 Thơ Heinrich Heine
Năm 1999 dịch giả Nguyễn Khắc Khoa đã công bố thơ Heinrich Heine dưới dạng song ngữ ( Nhà xuất bản Văn Học ).
Năm 2008 dịch giả Trần Đương cũng công bố Thơ tình Heinrich Heine( Nhà xuất bản Phụ Nữ )
2-3 Thơ Betolt Brecht
Năm 2006 Quang Chiến đã công bố thơ Betolt Brecht ( Nhà xuất bản Hội Nhà Văn )
2-4 Năm 2012 TS Nguyễn Văn Hoa và Thạc Sỹ Diệp Phương Chi công bố 54 bài thơ Đức của 49 nhà thơ ( Nhà xuất Bản Văn Học Hà Nội ) .
Ngoài ra chúng ta cũng còn có thể truy cập trên mạng internet để tìm nhiều dịch giả thơ Đức từ tiếng Đức ở VN & Đức ;
Qua những ví dụ trên , chúng ta thấy thơ Đức đã đến với độc giả yêu thơ người Việt ;
Những có lẽ bài thơ chúng tôi sưu tầm sau đây được độc giả yêu thơ VN biết nhiều nhất :
Bài thơ của nhà thơ Đức Christa Reinig (sinh năm 1926):
Gott schuf die sonne
Ich rufe den wind
wind antworte mir
ich bin sagt der wind
bin bei dir
ich rufe die sonne
sonne antworte mir
ich bin sagt die sonne
bin bei dir
ich rufe die sterne
antwortet mir
wir sind sagen die sterne
alle bei dir
ich rufe den menschen
antworte mir
ich rufe – es schweigt
nichts antwortet mir
(Trong tập Thơ “Gedichte“, nxb S. Fischer, 1963).
Trong tạp chí Văn học nước ngoài năm 2002 có đăng bản dịch của Quang Chiến:
