Nhà văn Cầm Sơn với “Bùa ngải”
Đọc “Bùa ngải”, tập truyện ngắn, nhà xuất bản Hội Nhà văn,
2018
Vũ Nho
Xuất hiện ban đầu với tư cách là
người làm thơ, sau khi có ba tập “Tình
núi”, “Tình rừng”, “Miền xanh”, Cầm Sơn trình làng tập truyện
ngắn “Đỗ quyên đỏ”, rồi tiểu thuyết “
Xuyên qua cánh rừng”. Và bây giờ là tập truyện ngắn “Bùa
ngải”. Điểm qua như thế để thấy rằng nhà văn này gắn bó với rừng, với miền
núi thể hiện đậm nét ở ngay những cái tên tác phẩm. Họ Cầm cũng là một họ lớn của người Thái vùng Tây Bắc mà nhà văn gắn
bó, lấy làm bút danh.
Tập truyện ngắn
gồm 17 truyện này tác giả cũng chủ yếu chỉ viết xoay quanh những con người miền
rừng, phong cảnh núi rừng. Đó là các truyện Thác
Ấu Hùng, Giàng Sín Lủ, Bùa ngải, Bạn học, Bố ơi, Mùa hoa Tam giác mạch. Một
mảng đề tài quan trọng khác gồm các truyện Bạn
tôi, Phía không rìu, Đào ngũ, Đường rừng muôn nẻo, Ác điểu là chuyện của cơ
quan. Tác giả từng là một Giám đốc Lâm trường nên không lạ mối quan hệ giữa lãnh
đạo với kế toán trưởng, với những người trong cuộc. Ngay cả một chuyện có nhan
đề rất “hình sự” là “Chuyên án CH-14”
thì tác giả cũng kể về chuyện một giám đốc làm ăn giỏi nhưng đã từng là phạm nhân,
là đối tượng điều tra, truy nã của công
an.
Viết về mảng
đời sống người dân tộc thiểu số mà bản thân là người miền xuôi luôn là một thách
thức lớn. Tác giả Cầm Sơn gắn bó với nghề rừng, với vùng cao nhiều năm, hơn thế,
anh còn xây dựng gia đình với một cô gái Mường nữa, nhưng chừng đó chưa đủ.
Để có thể thuyết phục được bạn đọc, tác
giả đã phải đọc, phải tìm hiểu kĩ những tập tục của các dân tộc ít người. Từ
chuyện “ngủ thăm” đến chuyện “coóng trình” ( tình tự), từ chuyện làm lễ “cấp sắc”
tới chuyện hát đối đáp “ Páo dung” trong dịp lễ cấp sắc hay tết nhất, hội hè. Rồi các lễ
“ Shing hung” ( Dâng hương), “Pủng miên” ( Treo tranh) khi làm lễ cấp sắc của
người Dao,…Rồi chuyện làm bùa ngải của thầy mo Hoàng Văn Nhéo,… Những phong tục
tập quán của người miền núi được tác giả miêu tả trong các truyện ngắn gây tò mò,
hứng thú cho bạn đọc. Và thật bất ngờ, cái chuyện “Bùa ngải” tưởng chẳng mấy liên quan đến thời cuộc hiện nay, tác giả
cũng có thể gắn vào với chuyện người công
nhân trồng rừng và chuyện thời sự biển đảo khi để cho thầy mo Nhéo quyết “ké nèm”
( giải bùa ngải). Trong các truyện ngắn viết về đề tài phong tục miền núi, tác
giả cũng đã vận dụng thủ pháp huyền ảo pha lẫn huyền thoại làm cho câu chuyện
nhuốm màu “liêu trai”… Ví như giấc mơ của Ấu Liên khi xem lễ cấp sắc ở nhà Bàn
Minh Hùng, ( Thác Ấu Hùng) việc tìm cô
Thào Nhếnh lại thấy quan tài Giàng Sín Lủ ( Giàng Sín Lủ), chuyện thầy mo Nhéo
lên mường Trời ( Bùa ngải).
