CUỐN SÁCH CẦN THIẾT VÀ BỔ ÍCH
Đọc Giáo trình truyện ngắn Việt Nam hiện đại
của Đinh Trí Dũng- Bùi Việt Thắng, nhà xuất bản Đại học Vinh, 2018
Vũ Nho
Truyện ngắn là một thể loại có
nhiều thành tựu trong văn chương dân tộc. Cùng với tiểu thuyết, truyện ngắn ngày
càng có vai trò quan trọng trong đời sống văn học. Thưởng thức truyện ngắn, bình giá truyện ngắn,
viết truyện ngắn là một nhu cầu lớn của người đọc, người viết phê bình và người
sáng tác. Chính vì lẽ đó, đã có nhiều cuốn sách viết về thể loại này của các tác
giả Lê Huy Bắc, Phan Cự Đệ, Vương Trí Nhàn, Bùi Việt Thắng. Năm 2018 này lại xuất hiện “Giáo trình truyện ngắn Việt nam hiện đại”
của hai tác giả Đinh Trí Dũng và Buì Việt Thắng - cuốn sách kế thừa các kết quả
nghiên cứu trước đó. Sách có nội
dung chia làm 5 chương . Chương một trình bày quan niệm về truyện ngắn và khái
lược quá trình hình thành, phát triển thể loại. Chương hai: Đặc trưng thể loại
truyện ngắn. Chương Ba: Các dạng thức truyện ngắn. Chương bốn : Truyện ngắn Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến
1945. Chương năm : Truyện ngắn Việt Nam từ 1945 đến nay. Như vậy người đọc có
thể bao quát được khái niệm, sự hình thành truyện ngắn, đặc trưng truyện ngắn và các
dạng thức truyện ngắn, đồng thời biết được lịch sử phát triển truyện ngắn Việt
Nam qua hai thời kì lớn, cùng với các cây bút truyện ngắn tiêu biểu.
Do yêu cầu của
một tài liệu học tập, cho nên hai tác giả đã thống nhất cách trình bày nội dung
mỗi chương theo một cấu trúc chung: Yêu cầu cần đạt, Nội dung chương, Tóm tắt
chương, Câu hỏi ôn tập, đề tài nghiên cứu, Tài liệu tham khảo chính. Trong lời giới thiệu, các tác giả cũng chỉ rõ sự phân công
ai viết chương nào để học viên tiện theo dõi, trao đổi.
Người đọc
quan tâm đến định nghĩa thể loại và lịch sử phát triển có thể tìm thấy ở chương
một. Nhiều tác giả nổi tiếng thế giới và Việt Nam đã bàn về truyện ngắn. Người
viết đã rút ra những điểm chung nhất về
quan niệm truyện ngắn. Đó là hình thức tự sự cỡ nhỏ, thường khắc họa
một hiện tượng, phát hiện một nét bản chất của cuộc sống hay đời sống tâm hồn.
Nhân vật truyện ngắn thường là hiện thân cho một trạng thái quan hệ xã hội, ý
thức xã hội, thường gắn với những “lát cắt” điển hình. Kết cấu, cốt truyện truyện
ngắn không quá phức tạp, chi tiết cô đúc, bút pháp nghiêng về chấm phá. Đồng thời, với một sự công phu bao quát tư liệu,
người viết đã cung cấp cho bạn đọc lịch sử hình thành truyện ngắn ở các nước Âu-
Mĩ, và sự hình thành các truyện ngắn truyền kì ở các nước gần gũi là Trung Quốc,
Nhật Bản, Triều Tiên và Việt Nam. Ở đây, bạn đọc sẽ thấy tác giả Bùi Việt Thắng
đã dụng công “nhuận sắc” chương 1 và 2 trong chuyên luận trước đây của mình. Không
những thế, người viết còn bổ sung thông tin mới, lược bỏ một số tóm tắt truyện,
đưa nội dung “chí dị”, bước phát triển của
truyền kì về mục Truyền kì trong văn học
Trung Quốc.
Tìm hiểu truyện
ngắn, nhất thiết không thể bỏ qua những đặc trưng thể loại của nó. Chương này
do tác giả Đinh Trí Dũng viết. Có thể nói người viết đã cố gắng tiếp cận đặc trưng
thể loại theo quan điểm riêng. Chúng ta biết trong chuyên luận của Bùi Việt Thắng
“ Truyện ngắn - những vấn đề lí thuyết và
thực tiễn thể loại” xuất bản năm 2000, tái bản 2011, tác giả đã đề cập đến
những đặc trưng thể loại truyện ngắn gồm : 1. Dung lượng; 2. Cốt truyện; 3. Kết
cấu; 4. Tình huống; 5. Nhân vật.
Nhà văn Bùi Việt Thắng
