Những kỉ niệm về X. Exenhin
N.Vonpin
Vũ Nho dịch
NGƯỜI
TINH VI
Ngày tháng tư ấm
áp. Tôi đứng trước quầy sách trong Hiệp hội các nhà thơ. Tôi lựa chọn mấy cuốn.
E-xê-nhin hiện ra phía sau, nhìn qua vai tôi :
- Sao chị lại vung phí tiền bạc cho bất cứ thứ đồ bỏ đi
nào ?
Tôi lập tức cảm
thấy vui thích.
- Tôi chẳng có bao nhiêu, giá như mua cái gì đó thì
chẳng đủ. Nhưng giá sách thì lại quá rẻ.
Dầu sao thì nhận
xét của E-xê-nhin cũng khắc sâu vào ý thức của tôi. Cái đó, anh hẳn là dạy tôi
sự cẩn trọng ? Đặc điểm hết sức nông thôn so với thành thị.
- Không phải tất cả là đồ bỏ. Anh xem này – Tôi chìa ra
cuốn sách của Kliuev “ Những tiếng chuông thông ngân”.
Câu chuyện chuyển
sang các nhà văn.
- Kliuev…chị, chắc
là chị nghĩ…một anh nhà quê từ xứ làng hẻo lánh. Nhưng anh ta là một tay tinh
vi. Đến nỗi mình không nắm bắt được. Chị có muốn biết anh ta là gì không ? –
Anh ta là Oxca Oai-lơ đi giày cỏ.
Oai-lơ đi giày cỏ
! Theo giọng nói thì không rõ đó là khen ngợi hay quở trách. Nhưng lại gợi ra
sự kêu gọi tự bảo vệ : các người phán xét ta như là một kẻ làm giày cỏ nào đó…
Về sau, vào mùa
thu năm hai mốt, E-xê-nhin bắt đầu kể cho tôi nghe với giọng giáo huấn về một
nền văn học Nga cổ - một nền văn học vĩ đại mà “các trường đại học của chị
không thể hiểu nổi, chỉ đào xới ngoài rìa”. Cần phải tìm kiếm nó ở các tầng hầm
tu viện, ở những người lang bạt thoát li. Nó có những người săn lùng riêng,
những nhà bác học sành sỏi riêng của mình. Cả đời, người ta cũng không thấu
hiểu hết được nó. Rồi anh nói thêm như kết luận :
- Trong lĩnh vực
hiểu biết đó, Kliuev là một viện sĩ.
NHÀ THƠ VÀ
NHÀ PHÊ BÌNH
Giữa nhiều thứ chủ nghĩa khi đó trong thơ
ca, có một thứ chủ nghĩa gọi là chủ nghĩa biểu hiện. Những người đề xướng nó là
các nhà thơ trẻ : Ni-co-lai De-men-cov và Ip-po-lit Xo-co-lov ( Vâng, tôi còn
nhớ thêm Gu-ri Xi-do-rov). Vào tháng Tám năm 1919, lần đầu tiên sau khi bước
qua ngưỡng cửa Hiệp hội các nhà thơ, tôi đứng cạnh lối vào quầy sách mua cuốn
sách trắng gồm 16 trang với nhan đề “ Ip-po-lit Xo-co-lov toàn tập tác phẩm”.
Dù tôi không nhồi vào đầu óc non trẻ giàu sức chứa của mình, nhưng cả hai người
ấn tượng chủ nghĩa, tôi chỉ nhớ được một nửa dòng thơ “…du thuyền môi”. Mà tôi
chỉ nhớ mỗi trọng âm rơi vào âm tiết đầu tiên – như người ta thuyết phục tôi :
rất là kiểu Ý.
