NGƯỜI KHÔNG CHỈ NỢ TRƯỜNG SƠN
Tập thơ Nợ Trường Sơn của Phạm Văn Đoan, nhà xuất bản Hội nhà văn, 2014
Vũ Nho
Là
người lính của đơn vị 559, một thời máu lửa gắn bó với Trường Sơn hùng
vĩ, Phạm Văn Đoan cảm thấy mình mắc nợ với đồng đội, bạn bè, mắc nợ với
Trường Sơn. Ta canh cánh món nợ đời lớn vậy/ Càng nghĩ càng xa, càng lắc càng đầy.( Nợ Trường Sơn). Hòa bình, người lính giải ngũ đi làm dầu khí, tuy vậy “ Thời gian cứ xuôi và lòng người chảy ngược”
( Cỏ gừng). Người cựu binh ấy cứ ngược thời gian, ngược dòng đời để nhớ
về quê hương, về chiến trường, và cũng không quên những khoảnh khắc
hiện tại với ngành dầu khí, trên giàn khoan “ gió và nước… hùa nhau gào thét”/ “ Tiếng máy quay chóng mặt nhức đầu”/ “ Đêm lại đêm cứ tít mù chong chóng”
(Đêm giàn khoan). Người thơ mắc những ba món nợ lớn, với Trường Sơn,
với quê lúa Thái Bình và với ngành dầu khí. Và có thể kể thêm một món nợ
không hề nho nhỏ với Em trên đường đời hữu ý hay tình cờ bắt gặp.
Tập thơ có nhiều bài nhắc đến một thời không thể nào quên của nhà thơ
và đồng đội, nhắc đến chiến trường gian khổ ác liệt Trường Sơn:
…nơi mười năm không biết mặt đồng tiền
Không phấn không son không lời dịu ngọt
Tư lệnh với anh em chuyền tay nhau điếu thuốc
Sống vô tư và chết rất nhẹ nhàng
Vẫn cùng một tiếng tắc kè
Các bài thơ Bến
quê, Nợ Trường Sơn,Vẫn cùng một tiếng tắc kè, Lời tâm sự của tấm huân
chương, Nghe tin chiến sự, Nhớ bạn, Tuổi quê, Nghĩa trang chiều cuối
năm, Gặp lại người cũ làm dầu khí, Trường Sơn, Đồng ca, Chùa cũ người
xưa, Di họa chiến tranh, Mẹ ơi, Cây da lách hoặc trực tiếp hoặc
gián tiếp nói về cuộc chiến đấu cam go, đầy mất mát hi sinh nhưng cũng
rất đỗi hào hùng. Viết nhiều về chiến tranh như vậy là vì “ Có một thời không thể dễ dàng quên” ( Lặng lẽ).
Trong
thơ của Phạm Văn Đoan, người đọc như được cùng tác giả trải qua những
năm tháng chiến tranh của đoàn xe vận tải. Những câu thơ bổ sung thêm
vào hình ảnh chiến sĩ lái xe trong “ Bài thơ về tiểu đội xe không kính” nổi tiếng của Phạm Tiến Duật:
…khói bom trở lại
Pháo sáng bủa vây trắng trời
Đoàn xe không đèn không kính
Đợi phà trong tiếng bom rơi
Cây da lách
Bom cứ rơi và xe cứ chạy
Xe cháy mấy lần người chưa chịu hi sinh
Thấm lời hẹn hò dăng dọc Trường Sơn
Chùa cũ người xưa
Và
chúng ta đau nỗi đau của “di họa chiến tranh”, chất độc màu da cam sẽ
làm cho mất khả năng sinh nở hoặc sinh những đứa con dị tật suốt đời :
Giải phóng miền Nam anh trở lại quê nhà
Đỏ rực huân chương
Không mảnh giấy chứng thương
Cái chết từ mùi hắc dị thường
Chất độc màu da cam
Bắt đầu âm ỉ cháy.
Di họa chiến tranh
Chính vì lăn lộn với chiến trường, cho nên kỉ niệm Trương Sơn không phai nhòa “ Trường Sơn/ Trường Sơn/ Còn thăm thẳm lòng ta” ( Trường Sơn). Một câu thơ của đồng đội thời bom đạn, thời “Trường Sơn lửa đỏ rực trời” bao năm vẫn rừng rực cháy:
Câu thơ ấy đến bây giờ vẫn cháy
Rừng rực thôi miên suốt dọc đời người
Bây giờ vẫn cháy
Nhà thơ Phạm Văn Đoan ( thứ 2 từ phải qua) cùng các nhà văn tại trụ sở Tập đoàn Dầu khí chuẩn bị đi Vũng Tàu.
