ĐI TÌM DẤU VÂN CHỮ - MỘT CÁCH TIẾP CẬN TÁC PHẨM THÚ VỊ
Vũ Nho
Chúng ta đã
quen với cách tiếp cận tác phẩm có tính cổ điển là phê bình văn chương. Chỗ hay
thì khen, chỗ dở thì chê. Hoàn toàn phụ thuộc vào chủ quan của người viết. Rồi
dần dần có sự du nhập các lí thuyết và
kiểu phê bình phương Tây, chúng ta tiếp cận tác phẩm theo thi pháp học, theo kí hiệu học, theo
phân tâm học, theo phong cách học… Các bài viết của những người phê bình,
nghiên cứu hiện nay đều có cả những yếu tố trên chứ ít người chuyên theo một lí
thuyết.
Tuy nhiên với tác giả Hoàng Kim Ngọc,
chúng tôi nhận thấy nữ tác giả “đi tìm dấu
vân chữ” tức là đi tìm phong cách của tác giả
in trên tác phẩm của mình. Nếu vân tay mỗi người mỗi vẻ để phân biệt các
cá thể, thì “vân chữ” cũng là của riêng người sáng tạo văn học nghệ thuật. Chữ
hay ngôn ngữ là của chung cho mọi người. Nhưng “vân chữ” là dấu ấn sáng tạo cá
nhân trong tác phẩm của người viết.
Tác giả Hoàng Kim Ngọc trong 20 bài viết của mình đã nhất quán trong cách tiếp cận và bình giá. Có thể có bài nghiêng về nghiên cứu, khảo sát công phu (Thi pháp ngôn ngữ thơ Dương Kiều Minh, Thiên tính nữ trong Giấc mơ sông Thương của nguyễn Phúc Lộc Thành, Ngôn ngữ trong tập thơ Giấc mơ sông Thương, Đồng sáng tạo để giải mã văn bản thơ Hoa giấu mặt của Mai Văn Phấn) ; có bài nghiêng về phê bình đánh giá như Cảm nhận về tập thơ Lữ hành của Hữu Đạt,Tín hiệu thẩm mĩ trong Chút sen còn lại của Hồng Thanh Quang, Bản giao hưởng nhiều bè trong tập thơ Chiếc giỏ mây trắng, Nghĩ về viết ngắn và những “viết ngắn” trong Trần gian muôn nỗi của Văn Giá. Nhưng tất cả đều dựa trên thi pháp, các thủ pháp tu từ cú pháp, tu từ từ vựng, thủ pháp lạ hóa,… mà người viết vốn là một chuyên gia.
