VŨ NHO NINH BÌNH: NGUYỄN THỊ THIỆN giới thiệu

anh_nha_giao_-_nha_van_nguyen_thi_thien

Bình thơ bài thứ 2/ 41 thi phẩm trong cuốn THƠ DÂNG MẸ tập II quý 2/2026 của Nguyễn Thị Thiện - hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (Tập I đã xuất bản năm 2020). Sách sẽ nhận vào tuần đầu của tháng 6 /2026. Với mục tiêu lan tỏa tình yêu Mẹ và quê hương đất nước, Bạn đọc yêu quý ủng hộ tác giả mua cuốn sách là 100 k (giá bìa 180 k) miễn phí ship; liên hệ 0915224011.

XIN PHÉP MẸ, CHÚNG CON PHẢI HÀNH QUÂN RA TRẬN

Tác giả thơ: CHÂU ANH TUẤN

Lời bình của Nguyễn Thị Thiện

Mẹ ơi

Khi mũi súng kẻ thù

Chĩa vào ngôi nhà

Ngôi nhà được mẹ đắp xây bằng mồ hôi và ước mơ linh thiêng

Mẹ ơi

Khi mũi súng kẻ thù

Chĩa vào cánh đồng

Nơi mẹ tần tảo cấy cày sớm hôm tìm bát cơm nuôi chúng con khôn lớn

Xin phép mẹ

Chúng con phải khoác ba-lô hành quân ra trận

Mẹ ơi

Khi mũi súng kẻ thù

Chĩa vào trái tim mẹ

Chĩa vào mẹ - Độc lập

Chĩa vào mẹ - Công lý

Chĩa vào mẹ - Tự do

Xin phép mẹ

Chúng con phải khoác ba-lô hành quân ra trận

Đường hành quân đã quay ngược vào bóng tối

Đường hành quân đã băng qua những vết thương mẹ chưa kịp chữa lành

Đường hành quân đã xé rách tấm áo ấm áp mẹ đang khâu

Mẹ ơi

Trong nước mắt mẹ rơi

Hãy cho phép chúng con siết cò

Tiêu diệt kẻ thù

Tiêu diệt cái ác

Để mẹ kịp chữa lành mọi vết thương

Để mẹ may xong chiếc áo ấm cho cả nhà

Để mẹ đón chúng con trở về trong ánh sáng bao dung

Mẹ ơi

Khi mũi súng kẻ thù

Còn tăm tối giương lên

Xin phép mẹ

Chúng con phải khoác ba-lô hành quân ra trận.

(Châu Anh Tuấn)

Nhà thơ Châu Anh Tuấn (sinh năm 1962 tại Hà Nội), tốt nghiệp Đại học Bách khoa, công tác nhiều năm trong ngành điện lực Việt Nam. Tuy đến với văn chương chưa lâu nhưng anh đã nhanh chóng chiếm được nhiều cảm tình của bạn đọc nói chung, người yêu thơ nói riêng bởi “giọng thơ lạ, giàu liên tưởng, suy nghiệm” (Nguyễn Việt Chiến). Đọc thơ của anh, tôi đặc biệt ấn tượng với bài “Xin phép mẹ, chúng con phải hành quân ra trận” sáng tác tháng 4/2026. Thi phẩm là tiếng lòng của người con thiết tha yêu thương, biết ơn mẹ, đồng thời thể hiện tình yêu nước và ý thức trách nhiệm cao cả của một công dân trước vận mệnh Tổ quốc.

Với hơn 30 câu thơ viết theo thể tự do, cảm xúc phóng khoáng, bài thơ gây ấn tượng bởi cảm xúc chân thành, hình ảnh phong phú, giàu sức gợi. Mở đầu bài thơ là tiếng gọi đi kèm những hình ảnh: “Mẹ ơi/ Khi mũi súng kẻ thù/ Chĩa vào ngôi nhà/ Ngôi nhà được mẹ đắp xây bằng mồ hôi và ước mơ linh thiêng” khiến người đọc ám ảnh bởi tình huống trữ tình giàu kịch tính. Trong toàn bài, người con “xin phép mẹ” để ra trận không phải một mà là bốn lần. “Ra trận” nghĩa là đi vào chiến trường để chiến đấu vì lý tưởng bảo vệ Tổ quốc. Người con biết ra đi là đối mặt với gian khổ, hiểm nguy, thậm chí có thể hy sinh cả tính mạng. Đây không chỉ là hành động lễ nghĩa thông thường mà còn là sự giằng xé nội tâm giữa một bên là nghĩa vụ với quê hương, một bên là tình cảm với mẹ. Chính việc đặt lên bàn cân để so sánh giữa tình mẹ và trách nhiệm với Tổ quốc “bên nào nặng hơn” đã làm nổi bật chiều sâu tâm hồn và trí tuệ của người con. Thi phẩm cho thấy người con đã ý thức rất rõ trách nhiệm cũng như sự đánh đổi của mình trước khi lên đường.

Sức hấp dẫn của bài thơ thể hiện ở hình tượng “mẹ” mang tính đa nghĩa. “Mẹ” trước hết là người sinh thành, nuôi dưỡng đứa con khôn lớn để duy trì và phát triển gia đình, dòng tộc. Mặt khác, “mẹ” còn mang ý nghĩa khái quát, là biểu tượng của quê hương, Tổ quốc. Không những thế, mẹ còn là hiện thân của những giá trị lớn lao: Độc lập dân tộc - khát vọng Tự do và Công lý chính nghĩa. Những khái niệm này được tác giả viết hoa, thể hiện rõ dụng ý nghệ thuật và thái độ trân quý. Để đạt tới những điều thiêng liêng ấy, biết bao thế hệ người Việt Nam đã anh dũng đấu tranh và hy sinh. Tiếng gọi “Mẹ ơi” - điệp ngữ lặp lại nhiều lần gây xúc động mạnh, thể hiện sự gắn bó sâu sắc cũng như lý do bình dị mà cao cả của người con khi ra trận.

Không những thế, bài thơ còn rất sáng tạo trong việc sử dụng kiểu điệp cấu trúc: “Khi mũi súng kẻ thù/ Chĩa vào…”. Ở đây, “mũi súng” của kẻ thù là biểu tượng của cái ác, của chiến tranh phi nghĩa. Động từ “chĩa vào” chỉ sự đe dọa, tấn công trực diện cho thấy rõ hiểm họa chiến tranh, đồng thời làm nổi bật tính cấp bách của việc cầm súng bảo vệ quê hương, đất nước. Những hình ảnh như “ngôi nhà”, “cánh đồng”, “trái tim mẹ” đều gần gũi, gắn bó với đời sống con người. Chưa hết, đối tượng bị chĩa súng còn là Độc lập - Công lý - Tự do, những giá trị thiêng liêng của dân tộc. Tất cả cho thấy dã tâm của “kẻ thù”: chúng không chỉ phá hoại những thành quả vật chất mà còn xâm phạm đến các giá trị tinh thần cao cả.

Một trong những đoạn thơ giàu sức gợi nhất là: “Đường hành quân đã quay ngược vào bóng tối/ Đường hành quân đã băng qua những vết thương mẹ chưa kịp chữa lành/ Đường hành quân đã xé rách tấm áo ấm áp mẹ đang khâu// Mẹ ơi/ Trong nước mắt mẹ rơi/ Hãy cho phép chúng con siết cò/ Tiêu diệt kẻ thù/ Tiêu diệt cái ác/ Để mẹ kịp chữa lành mọi vết thương”. Tiếng gọi “Mẹ ơi” rất tha thiết, cho thấy người lính luôn hướng về mẹ trước giờ chiến đấu. Hình ảnh “nước mắt mẹ rơi” gợi nỗi đau của nhân dân, của quê hương trước chiến tranh và tội ác. Từ đó, lời thơ chuyển sang giọng điệu quyết liệt qua các động từ “siết cò”, “tiêu diệt”, thể hiện ý chí chiến đấu mãnh liệt. Thi nhân không chỉ nói “tiêu diệt kẻ thù” mà còn nói “tiêu diệt cái ác”, qua đó làm cho cuộc chiến mang ý nghĩa chính nghĩa và nhân văn: chiến đấu không vì hận thù cá nhân mà để bảo vệ con người và lẽ phải.

Vẻ đẹp của bài thơ còn nằm ở tứ thơ độc đáo, thể hiện qua tình cảm vừa dịu dàng vừa kiên quyết. Người con xin phép mẹ ra trận với tất cả sự kính yêu, nhưng đồng thời cũng bộc lộ ý chí mạnh mẽ: chiến đấu để bảo vệ quê hương, bảo vệ không gian sống của mẹ và mọi người, và “Để mẹ đón chúng con trở về trong ánh sáng bao dung”. Hình ảnh “mẹ” vừa cụ thể, vừa mang ý nghĩa biểu tượng cho quê hương, Tổ quốc - nơi luôn chờ đợi và chở che những người con ra trận. Cụm từ “đón chúng con trở về” gợi niềm khát khao đoàn tụ sau chiến tranh, thể hiện niềm tin vào ngày chiến thắng. Đặc biệt, hình ảnh ẩn dụ “ánh sáng bao dung” rất đẹp: đó là ánh sáng của tình mẫu tử, của hòa bình, của sự tha thứ và yêu thương vô điều kiện. Câu thơ không chỉ nói về sự trở về của người lính mà còn làm nổi bật vẻ đẹp của tình mẹ và giá trị nhân đạo cao cả của bài thơ. Câu kết có tính khái quát cao, hòa quyện giữa tình mẫu tử và trách nhiệm với đất nước.

Bài thơ “Xin phép mẹ, chúng con phải hành quân ra trận” của Châu Anh Tuấn đẹp ở tình yêu mẹ, yêu Tổ quốc; đẹp ở lý tưởng cao cả; đẹp ở cách diễn đạt mộc mạc mà lay động lòng người. Tình mẫu tử bình dị mà thiêng liêng được thể hiện qua ngôn ngữ giản dị, giàu cảm xúc, với chất trữ tình và chất sử thi hòa quyện. Thi phẩm không chỉ là lời của riêng người con mà còn là tiếng nói của cả một thế hệ khi đứng trước thử thách của lịch sử: sẵn sàng lên đường bảo vệ Tổ quốc dù trái tim vẫn nặng trĩu yêu thương./.