Xuân Đức trong dòng chảy văn học Việt Nam đương đại

 

Xuân Đức trong dòng chảy văn học Việt Nam đương đại

 

                        TS. BÙI NHƯ HẢI

Xuân Đức tên thật là Nguyễn Xuân Đức - một tiểu thuyết gia, kịch tác gia nổi tiếng của nền văn học Việt Nam đương đại, có nhiều tác phẩm văn học còn mãi với thời gian. Ông sinh ngày 04 tháng 01 năm 1947, tại xã Vĩnh Hòa, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị. Thuở nhỏ Xuân Đức sống cùng gia đình ở quê mẹ, tại bờ Bắc sông Bến Hải - Hiền Lương. Năm 1965, tốt nghiệp phổ thông tại Trường cấp ba Vĩnh Linh, Xuân Đức thoát ly gia đình, rồi tham gia tiểu đoàn 47 quân địa phương Vĩnh Linh chiến đấu tại vùng núi Quảng Trị, phía Nam bờ Hiền Lương. Với vốn kiến thức văn hóa sâu rộng, Xuân Đức đã tham gia viết bài cho báo Quân đội của Khu đội Vĩnh Linh, rồi Quân khu 4. Năm 1976, Xuân Đức được cử tham gia trại sáng tác của Tổng cục Chính trị. Năm 1979, Xuân Đức theo học tại Trường Viết văn Nguyễn Du, khóa 1. Sau khi tốt nghiệp, Xuân Đức được phân công công tác tại Đoàn kịch nói Tổng cục Chính trị và đã được kết nạp

vào hội viên Hội Nhà văn Việt Nam năm 1982. Xuân Đức công tác tại đây cho đến khi chuyển ngành với quân hàm Trung tá vào năm 1990. Sau khi trở về Quảng Trị, Xuân Đức sống tại thị xã Đông Hà, Quảng Trị và chuyển ngành công tác tại Sở Văn hóa Thông tin tỉnh Quảng Trị, giữ chức vụ Phó giám đốc Sở. Từ năm 1995 đến 2006, Xuân Đức là Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa - Thông tin, Tổng thư ký Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Trị. Tháng 7 năm 2006, Xuân Đức nghỉ hưu. Vào lúc 21 giờ, ngày 20 tháng 06 năm 2020, nhà văn Xuân Đức đã trở về với đất mẹ tại nhà riêng Cửa Việt, Quảng Trị sau một tai nạn bất ngờ, hưởng thọ 74. Sự ra đi đột ngột của nhà văn Xuân Đức - một người con Quảng Trị tài danh đã khiến gia đình, người thân, bạn bè văn giới, độc giả bàng hoàng, thương sót và tiếc thương vô cùng.

VĂN CHƯƠNG LAI LÁNG (Gửi PGS.TS. nhà văn Vũ Nho)

 

THƠ BỐN DÒNG

VĂN CHƯƠNG LAI LÁNG

(Gửi PGS.TS. nhà văn Vũ Nho)

 

                        THANG NGỌC PHO

 

Một nhà văn thậm đa năng

Chẳng hay ông ngủ, ông ăn lúc nào

Mà sao năng lượng dồi dào

Văn chương lai láng như sao trên giời !

 

Một nhà văn thậm đa năng. Đó là PGS.TS Vũ Nho. Hoạt động văn chương của ông rất đa dạng. Ông viết đủ các thể loại: thơ, bình luận, sưu tầm, nghiên cứu, phóng sự, dịch thuật, trả lời phóng vấn các báo chí, các đài phát thanh, truyền hình... Ông hăng hái tham gia các buổi hội thảo, các cuộc sinh hoạt văn học nghệ thuật các cuộc giao lưu của các câu lạc bộ thơ ca, Các cuộc dã ngoại xa gần, Ông thường xuyên viết bài, đưa lên trang facebook, đọc và bình luận trên các trang facebook của bạn bè. Ông sẵn lòng viết bài giới thiệu các tập thơ theo lời mời của tác giả kể cả những tác giả chưa thành danh. Theo giảng viên Nguyễn Thị Lan thì đến nay ông đã xuất bản được 114 đầu sách trong đó có những công trình đồ sôi. Rất nhiều nhà văn, nhà thơ, nhà giáo, các đài phát thanh, truyền hình đã viết bài ca ngợi về các tác phẩm của ông, theo tác giả tập hợp trong cuốn "Trên sóng, trong lòng bè bạn" thì đã có 50 bài viết và 20 bài trả lời báo đài về văn chương. Đó là một thành tựu đáng nể về hoạt đông văn học nghệ thuật của ông. Một hiện tượng hiếm hoi trong nền văn học hiện đại nước nhà. Viết đến đây, tôi xin ngả mũ kính chào tỏ lòng bái phục nhà văn họ Vũ kính yêu!

CHÚC MỪNG 8 THÁNG BA NĂM 2022!

 CHÚC MỪNG 8 THÁNG BA NĂM 2022!

CHÚC CÁC BÀ, CÁC MẸ, CÁC CHỊ, CÁC EM, CÁC CHÁU

ANH LÀNH!

THẮNG DỊCH COVID!

VUI TƯƠI, HẠNH PHÚC!

VUNHONB.BLOGSPOT.COM
 

HÌNH ẢNH NGƯỜI PHỤ NỮ VIỆT NAM QUA CHÙM THƠ CÙNG NHAN ĐỀ “MẸ”

 

HÌNH ẢNH NGƯỜI PHỤ NỮ VIỆT NAM QUA CHÙM THƠ CÙNG NHAN ĐỀ “MẸ” Th. S. Nguyễn Thị Thiện Người mẹ - là đề tài bất tận của nghệ thuật, nhất là thi ca. Thơ Việt Nam hiện đại viết về mẹ rất phong phú, có nhiều bài hay bởi mẹ là người đã khơi nguồn cảm hứng cho các nhà thơ. Thật thú vị trong quá trình tìm đọc, nghiên cứu những bài thơ về chủ đề người phụ nữ, tác giả bài viết đã bắt gặp tới năm bài thơ đều có nhan đề chỉ một từ duy nhất "Mẹ" của các tác giả Nguyễn Ngọc Oánh, Phan Thị Thanh Nhàn, Trần Quốc Minh, Bằng Việt và Đoàn Thị Ngọc Thu. Tuy chủ đề giống nhau, đối tượng hướng tới giống nhau, cảm xúc về mẹ cơ bản tương đồng nhưng các sắc thái biểu hiện về mỗi người mẹ, cách thức ngợi ca tri ân mẹ  ở mỗi tác giả lại khác nhau. Tất cả tạo nên chân dung đa dạng về người mẹ với vẻ đẹp ngời sáng chất của người phụ nữ Việt Nam.   "Trong khổ đau, Người đẹp hơn nhiều" Đây là câu thơ của Tố Hữu rút từ bài thơ “Chào xuân 67” đã khái quát sâu sắc phẩm chất của người mẹ Việt Nam. Càng trong vất vả gian lao, phẩm chất người mẹ, vẻ đẹp của người phụ nữ càng tỏa sáng. Có 4/5 bài thơ trên ra đời trong thời kỳ đất nước chiến tranh, cuộc sống vô vàn thiếu thốn, gian lao (riêng bài thơ của Đoàn Thị Ngọc Thu ra đời sau). Tất cả những người mẹ trong chùm thơ đều sống trong cảnh nghèo khó, thường ngày các mẹ lao động tăng gia sản xuất cật lực để nuôi con cái và cả gia đình. Trong thơ của Nguyễn Ngọc Oánh, chân dung người mẹ hiện lên thật sống động: "Cánh bàng thà lái heo may/ Mẹ gầy cái dáng khô gầy cành tre/ Gót chai nứt nẻ đông hè/ Ruộng sâu bấm mãi đã tòe ngón chân". Chỉ mấy câu thơ tác giả đã làm hiện lên rõ nét cả cuộc đời cơ cực của mẹ. Thơ chẳng là điêu khắc mà có thể chạm khắc sống động hình ảnh người mẹ Việt Nam chân thật và xúc động biết bao! Cách diễn đạt "tòe ngón chân" rất gợi cảm, quen thuộc với lối nói của người nông dân chứng tỏ tác giả am hiểu lời ăn tiếng nói của quần chúng rất sâu sắc. Mẹ không những chăm chỉ việc đồng áng, lo cái ăn, mẹ còn cần cù may vá, lo cái mặc cho cả nhà: "Mẹ ngồi vá áo trước sân/ Vá bao mong ước tay sần mũi kim". Ngôn ngữ thơ tinh tế chứng tỏ người con đã thấu hiểu nỗi đau thể chất và cả khát khao của lòng mẹ: mong các con được ấm áo no cơm, riêng mẹ chẳng nề hà, dù bản thân vất vả đến đâu. Mỗi bữa ăn giấc ngủ, bao giờ mẹ cũng nhường nhịn cho con: “Bát canh đắng lá chân chim/ Lẫn vài con tép mẹ tìm dành con/ Co ro một mảnh chăn mòn/ Tàn đêm giấc ngủ vẫn còn ngoài chăn”.

Năm chuyện hoang đường đã đi vào những cuốn sách lịch sử

 

Iaroxlav Kolobatov

Năm  chuyện hoang đường đã đi vào những cuốn sách lịch sử

                    Vũ Nho dịch

Chúng tôi sẽ chỉ ra từ đâu xuất hiện quan niệm sai lầm mà nhân loại tiếp nhận như là một chân lý bất biến.

 Nhiều  sai lầm lịch sử được viết trong những cuốn sách giáo trình lịch sử, và đến nay vẫn được chấp nhận  như là sự thật.

1.     Phức hệ Napoleon

Điều được viết trong các  sách giáo khoa: Napoleon  là người bé nhỏ (thường được  ghi chiều cao là 157 cm), vì điều này  là nguồn gốc của mặc cảm tự ti, mà ông đã cố gắng để vượt qua bằng cách thực hiện  liên tiếp những hành  vi vĩ đại. Dựa trên quan điểm này, nhà tâm lý học người Đức Alfred Adler đặt ra thuật ngữ " Phức hệ Napoleon ". Cách biểu đạt này có nghĩa là  khát vọng của người  vóc dáng không cao  bù đắp cho khiếm khuyết của mình thông qua hành vi  gây hấn và theo đuổi quyền lực tuyệt đối.

Thực tế thì như thế nào: Nhà sử học Bernard Chevalier, người đã  từng làm  giám đốc Bảo tàng của thời đại Napoleon tại Malmaison, tiến hành điều tra riêng của mình. Ông đã tìm thấy một báo cáo bác sĩ Francesco Antommarchi, trong đó có sự hiện diện của 18 nhân chứng mổ xẻ cơ thể của Napoleon ngay lập tức sau khi ông ta  chết trên đảo Thánh Helen. Trong số những thứ khác, ông chỉ ra rằng chiều cao đầy đủ của Napoleon 5 feet 2 inch 4 dòng. Dịch sang hệ thống số liệu hiện đại, chiều cao của Napoleon Bonaparte là 169 cm. Đối với những người cùng  thời, ông là một người đàn ông  cao hơn  mức trung bình.  Vấn đề ở chỗ là  thời đại  tăng tốc phát triển chưa bắt đầu và những người cao hơn 180 cm vào đầu thế kỷ XIX là một ngoại lệ hiếm hoi. Đặc biệt, các trung đoàn lính ném lựu đạn ở Pháp  tuyển những người  có chiều cao không ít hơn 173 cm. Nói cách khác, "người đàn ông nhỏ" Napoleon  chỉ thua kém lính ném lựu đạn  chỉ một vài centimet. Tại sao có huyền thoại về  dáng vóc nhỏ bé của vị Hoàng đế? Theo Chevalier,  các họa sĩ thường  mô tả  Napoleon trong nhóm với các nguyên soái của mình. Họ là những người khổng lồ thực sự. Nguyên soái Mortier  cao đến 195 cm, Murat với sự  chiều cao  190 cm chỉ hơi kém hơn ông kia. Trong bối cảnh này, ngay cả  nguyên soái Ney với 180 cm của mình trông  cũng lùi xùi.

 

 

2.     Đại tướng Rajewski và  các con trai

Những gì được viết trong sách giáo khoa: Trong trận chiến ở Saltanovka ( một làng cách Mogilev 12 km) bị thương bởi  đạn ria, Đại tướng Rajewski  trong thời điểm  hiểm nghèo của trận chiến  đã dẫn hai con trai mình (16 và 11 tuổi)  lên phía trước và kêu gọi những người lính : "Anh em binh lính! Các con tôi và tôi sẽ mở đường cho anh em đến vinh quang! Tiến lên vì Sa hoàng và Tổ quốc! " Được khích lệ bởi  hành động  của vị tướng sẵn sàng hy sinh  các con trai của ông, những người lính  xông lên theo Rajewski và  đánh lui quân Pháp.

TẾT NHÂM DẦN 2022

 

               TẾT NHÂM DẦN 2022
                  Tác giả : Phạm Ngọc Sách

Ơ thế là xuân đã ghé nhà
Một năm Tết nữa phải chia xa
Con  luôn mong ngóng về bố mẹ
Cháu hay thắc thỏm nhớ ông bà

Xuân nơi đất khách buồn cô quạnh
Tết ở cố hương cũng nhạt nhòa
Mong cho năm tới: xuân đoàn tụ
Đất nước an lành vạn tiếng ca !
          Hà Nội ngày 31-1-2022.

 

VỀ CÂU KẾT 2 BÀI THƠ 'THĂM BẠN' VÀ 'ĐỒNG VỌNG'

 

VỀ CÂU KẾT 2 BÀI THƠ

'THĂM BẠN' VÀ 'ĐỒNG VỌNG'

CỦA NHÀ THƠ ĐỒNG THỊ CHÚC

ĐẶNG XUÂN XUYẾN

*

Khi đọc cảm nhận của tôi về bài thơ "Thăm Bạn" của nhà thơ Đồng Thị Chúc, nhà thơ Khang Minh có chút băn khoăn về câu kết bài thơ: “Phải chi nữ sĩ Đồng Thị Chúc cho thêm hai câu kết nữa thì hay quá Đặng Xuân Xuyến, vì đọc tới câu "Một cơn gió lạc bùi ngùi bay qua" có cảm giác thiêu thiếu cái gì đó, bài thơ chưa thể khép lại ở câu này được! Tiêng tiếc là!”. Tôi lại nghĩ khác anh, câu kết bài thơ như thế là hợp lý, tròn trĩnh mà còn gợi rất nhiều sau khi đã đọc bài thơ. Nếu nhà thơ Đồng Thị Chúc thêm một vài câu thơ nữa sẽ làm bài thơ kém duyên, mất hay.

Chuyện về một câu thơ, thậm chí cả bài thơ có những cảm nhận trái ngược là lẽ thường. Người này bảo hay, người kia bảo bình thường, hoặc người này hiểu thế này, người kia hiểu thế kia cũng là "chuyện thường ở huyện". Thơ mà! Thế nên dân gian mới gắn cho thơ, cho nhà thơ những cặp từ: “thơ thẩn”, “lẩn thẩn”,...

Trở lại chuyện câu kết bài thơ “Thăm Bạn” của nhà thơ Đồng Thị Chúc.

MANG QUÊ RA ĐẢO

 

MANG QUÊ RA ĐẢO

                                                           Nguyễn Thị Mai

       NHÀ THƠ NGUYỄN THỊ MAI

Thương người canh giữ biển xanh

Mang quê ra đảo cho anh gặp nhà

Để quê gần lại Trường Sa

Để ngàn dặm biển chỉ là tấc gang

 

Này là trái bưởi, trái cam

Này là hạt giống rau làng vườn quê

Cả đây gói bánh, hộp chè

Cây hoa giấy thắm để che nắng trời

 

Quê ra còn có bao người

Tiếng thương như mẹ, giọng cười như em

Gửi vào lời hát thân quen

Là bao chia sẻ đáp đền buồn vui.

 

Sinh Tồn ơi! Cô Lin ơi!

Và bao đảo giữa biển trời của ta

Mang quê ra với Trường Sa

Để anh được trở về nhà với quê.

 

Nguồn: "Mang quê ra đảo" NXB Hội Nhà văn 2015; tr 5

LỜI BÌNH CỦA NGUYỄN THỊ THIỆN

“ĐỂ ANH ĐƯỢC TRỞ VỀ NHÀ VỚI QUÊ”

Nhiều năm qua, đồng bào ta ở khắp mọi miền luôn hướng về biển đảo thân yêu - vùng đất phên dậu của cả nước đã và đang bị thế lực bên ngoài dã tâm chiếm đoạt. Tình yêu biển đảo đã khơi nguồn sáng tạo cho rất nhiều cây bút. Trong số đó có nhà thơ Nguyễn Thị Mai với bài "Mang quê ra đảo" rút từ tập thơ cùng tên - do NXB Hội Nhà văn ấn hành năm 2015. Thi phẩm chiếm được cảm tình của rất đông đảo bạn đọc.

Chủ đề chiến tranh trong thi ca tiếng Đức

 

Chủ đề chiến tranh trong thi ca tiếng Đức

Chuyển ngữ Ts Nguyễn Văn Hoa ( Tháp Dương-Bắc Ninh – Việt Nam)

 

Bài 1

Nếu như ...

Của Manfred Schoeder

Có lẽ nó sẽ

không vẻ vang;

Nếu một vị tướng nhẹ nhàng  :

"Hỡi người lính,

Hãy về nhà.

Chiến tranh đã kết thúc.

Chúng ta phải chiến thắng lẹ làng

cuộc chiến chăn gối

!"

Wie herrlich, wäre es…

Wäre es
nicht herrlich;
Ein General spräche:
"Männer,
geht nach Hause.
Der Krieg ist zu Ende.
Wir haben
die Kissenschlacht
gewonnen!"

© Manfred Schröder (*1938)

 Bài 2 Vết thương 

Trái đất đang chảy máu dưới đầu đội mũ bảo hiểm

Ngôi sao rơi

Không gian đang dò dẫm.

Rùng mình gầm lên

Xoáy Sự cô đơn.

Sương mù Khóc

Khoảng cách

Cái nhìn của bạn.

August Stramm (1874 - 1915),

Wunde

VÀI CẢM NGHĨ KHI ĐỌC BÀI THƠ “Ở LẠI”

 

VÀI CẢM NGHĨ KHI ĐỌC BÀI THƠ “Ở LẠI” CỦA

ĐẶNG XUÂN XUYẾN

 

VŨ THỊ HƯƠNG MAI

Bài thơ "Ở lại" là một trong số các bài thơ tình hay của nhà thơ Đặng Xuân Xuyến! Ngôn từ và hình ảnh trong bài thơ thật bạo liệt và táo bạo, đậm chất phồn thực nhưng không hề mảy may khiêu dâm, tục tĩu.

Ở LẠI

 

Thì cứ lại đây. Ngồi xuống đây

Nhấp chén rượu thơm ủ lâu ngày

Ngoài kia mưa gió nhiều như thế

Ở lại đi em. Mai hãy về.

 

Ta biết sự đời cũng nhiêu khê

Mười hai bến nước lắm ê chề

Em về hay ở đều như thế

Ngang dọc miệng đời chẳng bớt chê.

 

Thôi ở lại đây. Nghỉ lại đây

Ngực ta làm gối thật êm dầy

Tay ta làm nệm nhung rất ấm

Em quấn thân ta tựa chăn mềm.

 

Ta muốn đêm này em với ta

Quyện từng hơi thở trộn thịt da

Ưu phiền cứ mặc trôi theo gió

Nào hãy cùng ta dạo bến mơ.

*.

Hà Nội, chiều 04.09.2014

ĐẶNG XUÂN XUYẾN

(In trong tập CƯỠNG XUÂN ; Nhà xuất bản Hội Nhà Văn 2017)