Thứ Hai, 18 tháng 9, 2023

NGƯỜI ĐÀN ÔNG ĐỒNG TÍNH

 NGƯỜI ĐÀN ÔNG ĐỒNG TÍNH

 (Trích từ: ĐIỂM YẾU CỦA NGƯỜI ĐÀN ÔNG HIỆN ĐẠI

của Đặng Xuân Xuyến, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin 2006)

ng_xun_xuyn

.

Từ lúc cất tiếng khóc chào đời, những bé trai đã được bố mẹ và gia đình rèn rũa, dạy bảo theo khuôn mẫu văn hóa truyền thống: Cương cường, dũng mãnh, lạnh lùng và quyết đoán. Có nghĩa, là đàn ông thì không được “bám váy” mẹ, không được “yếu đuối”, không được khuất phục trước bất kỳ khó khăn, trở ngại nào. Văn hóa truyền thống không chấp nhận quan điểm của các nhà tâm lý học hiện đại, như Elisabeth Badinter chẳng hạn, thừa nhận: “Giới tính nữ là giới tính cơ bản. Người nam được hình thành bằng sự đấu tranh với tính nữ nguyên thủy ngay từ khi còn trong bào thai. Vì giới tính nữ là giới tính cơ bản nên trong người đàn ông vừa có tính nam vừa có tính nữ. Muốn phát triển thành người đàn ông là một cuộc đấu tranh không ngừng ở mọi lúc.”. Trong những tác phẩm của mình, (đúng hơn là những công trình nghiên cứu khoa học) bà đã đưa ra những phác thảo về khuôn mẫu người đàn ông trong thế kỷ XXI đối lập khá nhiều với những gì mà văn hóa truyền thống đã khắc họa.

Trong lời giới thiệu tác phẩm NHÂN DẠNG NAM của Giáo sư Elisabeth Badiner, dịch giả Nguyễn Xuân Khánh viết: “Xã hội hiện đại dựa trên cơ sở bình đẳng nam và nữ, nó nhất thiết dẫn tới chỗ tạo ra sự giống nhau giữa hai giới. Mục đích công bằng chính trị ấy xuất sinh từ quyền con người. Chính từ sự bình đẳng ấy, trên thực tiễn ta nhận thấy bản chất con người gồm cả tính nam và tính nữ. Người đàn bà đã xâm nhập vào mọi lĩnh vực trước kia chỉ dành cho người nam, họ trở nên lưỡng tính và giống người nam. Đảo lại người nam cũng lưỡng tính như vậy.”. Có lẽ vì thế mà không ít quý ông rất sợ phải sống với chính con người giới tính thật của mình. Họ sợ những phút giây mềm yếu trong con người: Sợ tính nữ nguyên thủy biến họ thành người yếu đuối, đồng tính, nhu nhược, hèn kém trong bất kỳ thời điểm nào. Mà điều đó, gia đình, xã hội và chính bản thân người đàn ông, bằng lý trí không cho phép được sảy ra.

Nghiên cứu về người đồng tính, các nhà tâm lý kết luận: Đời sống tình cảm của người đồng tính nam thường chịu ảnh hưởng sâu sắc từ người mẹ và mang nhiều tính nữ. Còn người đồng tính nữ thường chịu ảnh hưởng sâu sắc từ người bố và mang nhiều tính nam. Đây chính là điểm cơ bản đầu tiên của người đàn ông đồng tính.

Chủ Nhật, 17 tháng 9, 2023

ĐỂ ĐỨC HẠNH LÊN NGÔI

 

ĐỂ ĐỨC HẠNH LÊN NGÔI

ĐỂ ĐỨC HẠNH LÊN NGÔI

         (Tặng em - người đàn bà xưa)

                     Bành Phương Lan

banh_phuong_lan

Em người đàn bà cô đơn xưa cũ

Nén chặt lòng những dang dở yêu thương

Đêm đếm tiếng Thạch sùng  chạy trên tường

Đổi lấy tiếng người đàn bà đức hạnh

 

Lánh phố đông... cất mày ngài, môi thắm

Nghẹn lòng thương “người ấy” tìm mình

Nhường cho cô hàng xóm về dinh

Đổi lấy tiếng người đàn bà đức hạnh

 

Trốn giấc mơ thêm một lần hạnh phúc

Tự buộc thân chẳng cần áo nâu sồng

Giấu khao khát về một người đàn ông

Đổi lấy tiếng người đàn bà đức hạnh

 

Lưỡi thiên hạ như tên tẩm độc

Người đàn bà chui vào vỏ ốc

Giấu niềm yêu trong chiếc gối đơn côi

Rưng rưng đức hạnh lên ngôi…

 

 

 

LỜI BÌNH CỦA VŨ NHO

   

Chúng ta không rõ em trong bài thơ này là ai? Là góa phụ còn trẻ chăng? Là vợ liệt sĩ chăng? Là người đã từng có một cuộc tình đổ vỡ chăng? Là người mẹ đơn thân “ cả nể cho nên sự dở dang”, hay là…

Không rõ. Hoàn toàn không rõ!

Thứ Bảy, 16 tháng 9, 2023

BƯỚC ĐẦU GIẢI MÃ BIA KHẮC GIA PHẢ...

 

BƯỚC ĐẦU GIẢI MÃ BIA KHẮC GIA PHẢ... 

Bước đầu ‘giải mã’ gia phả khắc đá ở Việt Nam

Tiến sỹ Nguyễn Văn Hoa( Tháp Dương, Bắc Ninh)
Nguồn" Nhật ký điền dã về  Hán Nôm cá nhân NVH )
 

Theo điều tra nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy bia khắc gia phả được đặt tại nhà thờ Họ ở các tỉnh sau đây (xếp theo ABC): Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Nội, Hà Tây, Hà Tĩnh, Hải Dương, Hưng Yên, Nghệ An, Ninh Bình, Phú Thọ, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Thanh Hoá, Vĩnh Phú.

“Văn hóa dòng tộc” là một nét độc đáo trong di sản văn hóa Việt Nam. Còn trong sâu thẳm mỗi tâm hồn, dòng máu người Việt luôn tồn tại mối liên kết máu mủ, dòng họ. Đó cũng là lẽ đương nhiên khi con người, khi sinh ra, ai cũng có một cội rễ là dòng tộc của mình.

Trong thời gian qua, có không ít bà con kiều bào, trong chuyến hành trình trở về quê mẹ thăm lại thân nhân, còn có một khao khát mang tính tâm linh và hết sức thiêng liêng: tìm lại gốc gác dòng tộc. Nhiều người đã bỏ công, bỏ của đi tìm lại mối liên kết trong dòng tộc mình, dựng nhà thờ họ hay tìm kiếm gia phả.

Thế nhưng không phải ai cũng hiểu về “văn hóa dòng tộc” một cách thấu đáo nhất. Để đáp ứng những thắc mắc của bà con kiều bào gửi về Người Viễn Xứ thời gian qua, chúng tôi xin gửi đến độc giả  bài viết “Bước đầu “giải mã” gia phả khắc đá ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Văn Hoa như một thông tin thú vị và bổ ích về “văn hóa dòng tộc”.

Tiền nhân có câu: 

“Trăm năm bia đá thì mòn/ Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ”. Tuy nhiên bia đá trong các nhà thờ Họ/ Từ đường của Việt Nam có vị trí cực kỳ quan trọng trong văn hóa dòng tộc và văn hóa Việt Nam.

Trong bài này chúng tôi xin bước đầu “giải mã” gia phả khắc đá ở Việt Nam.

 Văn bia khắc gia phả nằm ở đâu?

Thứ Sáu, 15 tháng 9, 2023

VẮT MỀM RUỘT ĐÁ BẬT LÊN

 VẮT MỀM RUỘT ĐÁ BẬT LÊN

                                           Bút ký  NGUYỄN HÒA BÌNH

nguyen_hoa_binh

 

  “Hà Giang là nơi mà diện tích đất canh tác tính theo đầu người ít nhất cả nước. Hà Giang cũng là nơi mà nước dùng cho sinh hoạt, cho sản xuất thuộc vào diện khó khăn và ít nhất của cả nước. Thêm nữa, đây cũng là địa bàn sinh sống nhiều và thuộc vào diện đông nhất của bà con dân tộc Mông” - Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang, anh Trần Đức Quý đã chia sẻ như thế với đoàn nhà văn trong lần chúng tôi được may mắn đến với vùng đất nơi địa đầu của tổ quốc.

   Anh Quý không nói thêm. Nhưng, người thầy thuốc Nhân dân, người đã từ dưới xuôi lên mà gắn bó với Hà giang mấy chục năm rồi, người đã từng làm Chủ tịch một huyện thuộc vùng cao nguyên đá, giờ giữ vị trí là phó Chủ tịch tỉnh phụ trách khối văn xã, đã nói bằng nhận thức và trách nhiệm của mình như thế, đủ hiểu Hà Giang sẽ cần phải có thêm những động lực gì để từng bước vượt lên nhằm nâng cao đời sống cả về vật chất lẫn tinh thần cho bà con các dân tộc nơi đây. Vì thế, có lên với Hà Giang, tôi không chỉ được hiểu để yêu mến Hà Giang hơn, không chỉ biết đến Hà Giang với lễ hội hoa Tam giác mạch, với di tích nhà họ Vương, với những dãy núi đá trập trùng được coi là Công viên địa chất toàn cầu, với mảnh đất đã từng cùng các tỉnh Biên giới phía Bác bước vào cuộc chiến năm 1979  nhưng lại là nơi sau cùng im tiếng súng; mà, còn giúp ta hiểu hơn: có lẽ trên mảnh đất hình chữ S của tổ quốc mình, không có nơi nào cái ý chí, cái kiên cường của người dân biết và chấp nhận để tồn tại và vượt lên trong khắc nghiệt của lịch sử, của điều kiện tự nhiên, lại như người Hà Giang.

   Và, cũng chính từ thực tế ấy, có về với Hà Giang hôm nay, tôi nhận ra một Hà Giang còn chất chồng bao gian khó trong chặng đường đi tới.

Để rồi, tôi nhận ra rằng: Không chỉ người Mông Hà Giang, người Mông cả nước, mà người Dao, người Tày, người Nùng, người Giấy... Hà Giang và cả nước, những người đã và mãi coi mảnh đất Việt thân thương này luôn là nơi đùm bọc, chở che, nuôi dưỡng cho hồn cốt văn hóa, cho sự sinh tồn và phát triển của họ trong đại gia đình 54 dân tộc anh em, chính là những người hiểu rõ nhất điều này.

Thứ Năm, 14 tháng 9, 2023

ĐÁM CƯỚI MẸ & LỜI BÌNH

 

ĐÁM CƯỚI MẸ & LỜI BÌNH 

banh_phuong_lan

TÁC GIẢ BÀNH PHƯƠNG LAN

ĐÁM CƯỚI MẸ

Mới hôm nào đám cưới cha
Nay giờ tới lượt mẹ là cô dâu
Nhớ lời mẹ, chẳng khóc đâu
Làm sao nước mắt theo nhau cứ về
Mẹ như nửa tỉnh, nửa mê
Ngoài kia xe đón mẹ về nhà ai
Mẹ cười, nước mắt vắn dài
Chân đi, mắt vẫn tìm hoài… con yêu
Từ mai lủi thủi sớm chiều
Tuổi thơ không mẹ, cánh diều đứt dây
Tìm hơi ấm mẹ đâu đây?
Mẹ về bên ấy biết ngày nào sang…
Thêm lần bước xuống đò ngang
Bồng theo cả tiếng ru sang nhà người
Mẹ đi tìm lại nụ cười
Con về nhặt tiếng à… ơi của bà…

Bành Phương Lan

Lời bình bài thơ Đám cưới mẹ của NGUYỄN VĂN THÍCH


Ở đời, ai cũng có cha, có mẹ. Cha mẹ là những gì ấm áp, thân thương, dịu dàng và cao đẹp
nhất. Tình yêu thương cha mẹ dành cho con không thể đong đếm, nó bao la như trời đất, dài
rộng như biển sông, không ngòi bút nào có thể tả hết. Cha mẹ luôn đồng hành, che chở, chăm
sóc, lo lắng cho con suốt cả cuộc đời.
Đọc bài thơ “Đám cưới mẹ” của tác giả Bành Phương Lan in trong tậpTrường Xuân số 11 Nhà
xuất bản Hồng Đức ấn hành năm 2016 khiến ta không khỏi nghẹn ngào. Bài thơ là nỗi lòng của
một đứa trẻ (tôi tạm gọi như vậy) bởi “con” theo nghĩa đơn thuần là trẻ, trước một sự việc hy
hữu chỉ xảy ra khi hạnh phúc gia đình tan vỡ!
Mới hôm nào đám cưới cha
Nay giờ đến lượt mẹ là cô dâu
Thường thì, khi đã làm cha, làm mẹ, nghĩa là đã một lần làm chú rể, cô dâu. (tôi không đề cập
đến trường hợp ngoại lệ.), thì lần thứ hai làm chức năng này sẽ là một bất hạnh, bất hạnh ấy
dẫn đến sự chia ly, đổ vỡ của một gia đình mà đứa con chịu thiệt thòi, đau khổ nhất
Nhớ lời mẹ chẳng khóc đâu
Mà sao nước mắt theo nhau cứ về
Ngày cưới là một ngày vui. Đứa trẻ khóc “nước mắt theo nhau cứ về” trước một ngày vui của
mẹ là điều khó gặp trong cuộc sống đời thường. Ở trường hợp trớ trêu này khóc lại là cần thiết.
Hai tâm trạng gặp nhau trong một thời khắc để rồi cái đã qua sẽ quên đi, cái mới đến sẽ phải
gánh chịu trong cả một chặng dài về sau
Mẹ như nửa tỉnh, nửa mê

Ngoài kia xe đón mẹ về nhà ai
Mẹ cười nước mắt vắn dài
Chân đi mắt vẫn tìm hoài…con yêu là tâm trạng của người mẹ trước giờ lên “xe hoa”! cái tâm
trạng chưa hẳn đã thoát ra từ nội tâm mà chỉ bằng cảm nhận của một đứa con. Hai từ “nhà ai”
tuy tác giả không đặt dấu (?) nhưng sao nó chua chát tàn nhẫn đến như vậy. Nhà ai nghĩa là xa
lạ. Chồng của mẹ mà là người xa lạ với đứa con thì chao ôi! tình mẫu tử chỉ còn là công thức,
là cái vỏ để đánh lừa con mắt thiên hạ mà thôi. Lần thứ hai cái chua chát ấy lại xuất hiện ở khổ
kết bằng một từ cũng mang tính xa lạ
Bồng theo cả tiếng ru sang nhà người
Tôi cho rằng chữ “người “ ở đây là người dưng! Với con, lời ru của mẹ là thiêng liêng nhất, nó
hiền dịu như ánh trăng, réo rắt như tiếng đàn, ngọt ngào như dòng sữa. Vậy mà từ đám cưới
này mẹ đã mang đi, còn gì nữa đây ở lại khi cả lời ru lẫn tình thương của mẹ chẳng còn!
Từ mai lủi thủi sớm chiều
Tuổi thơ không mẹ, cánh diều đứt dây
Tìm hơi ấm mẹ đâu đây?
Mẹ về bên ấy, biết ngày nào sang
Khổ thơ này ám ảnh tôi nhiều nhất. Trong các quan hệ tình cảm thì tình mẹ con mang đậm tính
ruột thịt hơn cả. Phương ngôn có câu
“Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”
Với cha, công còn có thể đong đếm, với mẹ, nghĩa chỉ cảm nhận được bằng mọi giác quan.
Cả bài thơ chỉ một lần duy nhất tác giả nhắc đến chữ “cha”.”Mới ngày nào đám cưới cha” Tuy
vậy người ta vẫn nhận thấy nguyên nhân của sự chia ly lại bắt đầu từ đấy. Nếu không có đám
cưới cha thì chắc gì có đám cưới mẹ?
Mặc dù không được tác giả đề cập nhưng tôi nghĩ không gian bài thơ diễn ra ở bên ngoại. Như
vậy khi một người phụ nữ đã mang con về nhà mẹ đẻ thì gia đình ấy đã tan nát từ trước đó lâu
rồi. Nguyên nhân của sự đổ vỡ từ đâu cũng không được tác giả nhắc đến. Vì thế mà người đọc
có thể có suy nghĩ nhiều chiều. Cho dù ở chiều nào đi nữa thì cả cha và mẹ trong bài thơ
này đều rất đáng trách! Điều sâu xa mà tác giả gửi gắm lời trách lại hình thành từ một đứa con,
một thế hệ kế tiếp. Đây là điều đáng để suy ngẫm mà liên tưởng đến một điều lớn lao hơn
Một cặp vợ chồng có được một đứa con đã có những suy nghĩ rất người lớn hẳn cặp vợ chồng
ấy phải có cuộc sống hòa thuận, hạnh phúc, nghĩa là họ đã có được những tháng ngày ân ái, sẻ
chia “Chỉ có cha mẹ là yêu con vô điều kiện”, câu nói rất hay ấy tôi nghe được từ đâu đó là
một minh chứng rõ nét nhất cho quan hệ tình cảm giữa cha mẹ và con cái. Gia đình hạnh phúc
là một gia đình mọi người biết quan tâm, chăm sóc lẫn nhau để trong nhà luôn tràn ngập tiếng
cười. Nhưng cuộc sống đâu chỉ toàn màu hồng!, Con đường đi đến hạnh phúc còn nhiều chông
gai, cám dỗ chỉ cần một chút sa ngã, để cái ‘tôi” lấn át, là những gì đã gây dựng được sẽ tan
như bong bóng xà phòng.
Sự tương phản giữa mẹ và con dược tác giả đặt vào hai câu kết
Mẹ đi tìm lại nụ cười
Con về nhặt tiếng à…ơi của bà…
Tôi cho là đỉnh điểm của bài thơ. Nếu những câu thơ trước đó dù có xa sót, chua chát vẫn chỉ
nằm trong khuôn khổ tình cảm mẹ con, thì đây quan điểm đã được thể hiện rõ ràng. Đầu tiên
là khoảng cách; “Mẹ đi”, Con về” là trạng thái quay lưng vào nhau, đã đẩy hai con người càng
ngày càng xa cách, sau nữa là tình cảm
Mẹ: - tìm lại nụ cười

Con: - nhặt tiếng à ơi của bà
Nếu cái cười ở khổ thứ hai có kèm theo nước mắt, thì cái cười ở đây lại ẩn chứa những điều
như bằng lòng, mãn nguyện Là mẹ, ai mà chẳng thương con, nhưng số phận đã đẩy đưa người
mẹ trong bài thơ của Bành Phương Lan đến chỗ phải lựa chọn giữa hai con đường. Một là ở lại
nuôi con để người đời ghi nhận những chịu đựng và phẩm hạnh cao quý. Một là tìm bến neo
đậu. Cuộc đời còn rất dài, dứt ruột đi bước nữa, hẳn trong tâm can người mẹ, trong ngày vui
nhất, sóng gió cũng ập về. Đọc bài thơ, người khắt khe thì trách móc, người cởi mở thì cảm
thông, cả hai cách nhìn đều có những giá trị nhân văn của nó.
Gia đình là cái gốc. Muốn có mọi điều thì gia đình phải bền vững. Vì thế, người mẹ lại lần nữa
tạo dựng một gia đình là điều chúng ta có thể cảm thông.
Cám ơn tác giả Bành Phương Lan đã gióng một hồi chuông cảnh tỉnh cho ai đó vì một chút sai
sót làm mất đi một gia đình để lại hậu quả cho những đứa trẻ thơ vô tội phải gánh chịu.
Nguyễn Văn Thích
Hội Văn Học Nghệ Thuật Hưng Yên

unnamedmn


Thứ Tư, 13 tháng 9, 2023

ĐỌC THƠ TRẦN YÊN HÒA

 

Đọc thơ TRẦN YÊN HÒA - PHAN TẤN HẢI

 Tiểu Sử Nhà thơ Phan Tấn Hải (Học Xá)

 nhà thơ phan tấn hải

 

Nhà thơ Trần Yên Hòa vừa phát hành thi tuyển “Trần Yên Hòa: Hơn Năm Mươi Lăm Năm Thơ”… Đó là một tuyển tập gói trọn một đời thơ, cũng là nơi mang rất nhiều tình tự với quê nhà, với những khung trời kỷ niệm tình ca. 

 <!>

Đó là một tập thơ, khi bạn mở ra đọc vài trang, sẽ thấy như bị lôi cuốn đi mãi theo dòng ngôn ngữ. Bởi vì, thơ Trần Yên Hòa có nơi không còn là chữ, mà đã là cái gì rất gần gũi với chính bạn. Tuyển tập thơ của anh không chỉ là dấu mốc sáng tạo thi ca Trần Yên Hòa, mà cũng là một tấm gương soi mặt hồn thơ cho một một thế hệ, những người sinh ra và trưởng thành trong một cuộc nội chiến, và đã đào tỵ vào thơ như một thế giới hòa bình bay bổng riêng.

 

Khi mở ra các trang sách Trần Yên Hòa, tôi tự thấy chính hồn mình hiện ra lơ  lửng giữa những dòng thơ của anh. Sức mạnh thi ca của Trần Yên Hòa là, qua thơ, anh hòa nhập với tình tự của hồn nước, với dòng chảy ngôn ngữ của dân tộc. Hãy hình dung thơ như một dòng sông đón nhận trăm suối trôi vào. Thơ Trần Yên Hòa là một dòng sông, nơi đó tôi đứng nhìn thấy cả chân dung dân tộc, có hình tôi, hình anh, hình ảnh cả một dòng chảy dân tộc. Của những năm khốn khó, gian nan, và thơ mộng.

 

Hãy đọc trích đoạn bài “Tự Tình cùng Đất Nước” (trang 63-67), Trần Yên Hòa viết:

 

Những tháng ngày tôi còn nhỏ xíu

Ôm tập vở nhàu theo bạn bè đến lớp

Nước mắt chảy quanh sợ sệt đủ điều

Đất nước quanh tôi là cô giáo nhỏ

Dạy tôi i tờ và đọc ca dao

...Tôi lớn lên với tình yêu của Mẹ

Tình yêu của Em

 

Những ngày đầu tiên rộn rã

Đâu đâu cũng nghe tiếng chim ca

Đâu đâu cũng là mật ngọt

(những mật đắng sau này

Em làm sao thấu được)

...

Đất của ta

Và Nước của ta

Không bao giờ mất được.

THƠ AKIKO

 

THƠ AKIKO 

 anh_ctp1

DỊCH GIẢ CHU THU PHƯƠNG


186.

 

いはず聴かず

ただうなづきて

別れけり

その日は六日

二人と一人

186.

 

Không lời nói, không câu hỏi

Chỉ một cái gật đầu trao vội

Rồi đôi ngả phân ly

Cái ngày ấy là ngày mùng sáu

Phía hai người, phía một người đi.[1]

188.