Thứ Sáu, ngày 19 tháng 9 năm 2014

CẢM TÁC VỀ BỨC ẢNH ĐÓN VẠT NẮNG CHIỀU CỦA NGUYỄN TRUNG NGUYÊN

                                                     Triệu Lam Châu

CẢM TÁC VỀ BỨC ẢNH ĐÓN VẠT NẮNG CHIỀU
CỦA NGUYỄN TRUNG NGUYÊN

Lời tâm sự của Triệu Lam Châu:
Phải nói rằng Nguyễn Trung Nguyên là một nhiếp ảnh gia có đẳng cấp trong Hội những người yêu và muốn giữ gìn tiếng Tày, Nùng của chúng ta. Đó là một niềm tự hào lớn. Những bức ảnh đã công bố của anh, Triệu Lam Châu tôi đã tải về, để lâu lâu lại chiêm ngưỡng chúng mà thấy trào lên trong lòng một tình yêu cố hương miền rừng da diết, nhất là mình đang sống ở đất khách quê người. Và hôm nay Búc ảnh Đón vạt nắng chiều của anh, lại làm cho tôi trào lên cảm hứng mãnh liệt. Bức ảnh đã đẹp tuyệt vời mà tựa đề lại càng tuyệt vời hơn nữa, bởi chất thơ chan chứa nồng nàn trong ấy “Đón vạt nắng nắng chiều”. Vậy tôi xin có ngay mấy vần cảm tác sau đây. Xin trân trọng gửi tới bạn đọc gần xa…
Tuy Hoà, lúc 18 giờ 02’ chiều 16/9/2014
Triệu Lam Châu


Bản thơ tiếng Tày:

SLI HỨN MỪA PJẾNG NGÀU RẲP P’Ì ĐÉT P’ÀI
Hứn huông rẳp p’ì đét p’ài
Đin rà Bản Giốc mjảc lai slim gần
Mọt chài thả noọng, mí hăn
Mai mừng coóp đét, d’om păn noọng nò…
Tuy Hoà, slì 17 rảo 36 d’ắp p’ài 16/9/2014


Bản thơ tiếng Việt:

CẢM TÁC VỀ BỨC ẢNH ĐÓN VẠT NẮNG CHIỀU
Xôn xao đón vạt nắng chiều
Quê mình Bản Giốc bao điều vấn vương
Mình anh đợi… vắng người thương
Ngả tay hứng  ánh nắng hường, gửi em…
Tuy Hoà, lúc 17 giờ 47’ chiều 16/9/2014



Vùng tệp đính kèm
Xem trước tệp đính kèm Anh cua Trung Nguyen 11.jpg

Thứ Năm, ngày 18 tháng 9 năm 2014

LẠI NGHĨ VỀ THẰNG BỜM VỚI TÂM LÝ BỜM & TRIẾT LÝ BỜM

Đường Văn

LẠI NGHĨ VỀ THẰNG BỜM

VỚI  TÂM LÝ BỜM  &  TRIẾT LÝ BỜM

ĐƯỜNG VĂN

          Trong kho tàng ca dao phong phú của dân tộc ta, Thằng Bờm là một trong những bài phổ biến và nổi tiếng nhất. Ai đọc cũng thấy thú vị, tâm đắc. Đã có bộ phim truyện nhựa mà kịch bản điện ảnh được xây dựng và phát triển từ bài ca dao Thằng Bờm. Nhưng cảm nhận, phân tích, lý giải thì cho đến nay, vẫn chưa thống nhất.

          Có ý kiến hết lời khen Bờm thông tuệ, bình tĩnh, đa mưu, thực tiễn, độc đáo vô song  và tượng trưng cho lẽ phải. Còn Phú ông là tay con buôn lèo lá, ma cô, vốn quen ve vãn lừa người… Ý kiến khác hình dung và chê Bờm tóc tài bờm xờm, quần áo nhếch nhác, nghĩ suy hạn hẹp, tầm nhìn thực dụng, kết quả của lối sống buông tuồng, bất hạnh, khó bó khôn; còn Phú ông là thương lái nhạy bén, kiên nhẫn, nắm vững tâm lý khách hàng nên vào cầu, trúng quả. Phú ông không ngu dốt, ti tiện như Nghị Quế (Tắt Đèn, Ngô Tất Tố), cũng không hách dịch, hiểm ác như Bá Kiến (Chí Phèo, Nam Cao)*.

Thứ Tư, ngày 17 tháng 9 năm 2014

NHƯ LÀ HAIKU


NHƯ LÀ HAIKU

                                 Vũ Nho

1.     Gót son EM
Nhẹ lướt
Hồ đầy ngan ngát hương sen.
    
2.     Sông xanh chảy
Mặt trời đỏ
Không mòn trong nước sâu
    
3.     Anh và EM
Khoảnh khắc bên nhau
Bức ảnh thành vĩnh cửu.
    
4.     Mắt người quan họ
Lúng liếng
Một đời ai ngất ngây.
    
5.     Uống rượu trên thuyền
Mắt em giông bão
Mưa dạt dào cây lá cù lao.
    
6.     Thuyền hồ Ba Bể
Chầm chậm
Trên mây trắng và trên nước xanh.
    
7.     Anh con thuyền nhỏ
Ước một mình
Trong biển lớn mắt em.

8.     Mắt trong mắt
Tay trong tay
Anh và em đắm say làm trăng chín!
                                 16 tháng 9 năm 2014
                                       


Thứ Ba, ngày 16 tháng 9 năm 2014

Không làm mới, Anh có bạn không? Không có chuyện lựa chọn


CHÙM THƠ RAXUN GAMZATOV trong bản dịch Việt Tày của Triệu Lam Châu

131. Горянка старая к лудильщику пришла,
Ему кувшин в полуду принесла.
Ответил ей лудильщик мудрым словом:
— Его, как жизнь, уже не сделать новым.

131. Một bà mang theo bình tráng thiếc
Đi đến nhà gặp anh thợ kia.
Người thợ nói một câu cực sáng :
- Bình như đời, không làm mới lại, thưa bà.

131. Mì d’ả đeo thư ăn pình lạng hích
Pây thâng rườn lạo chảng, rổp te.
Lạo chảng phuối gằm đeo đích rủng:
- Pình bặng t’ởi gần, nắm hất mấư đảy nao, d’ả ơi.

132. Крестьянину про Кремль я рассказал,
Дворцы и залы — все я описал.
В тупик меня поставил мой земляк:
— А есть ли у тебя в Кремле кунак?


132. Tôi kể về Kremli cho bà con nghe
Những toà nhà, khán phòng tráng lệ.
Người đồng hương hỏi một câu thật bí:
- Trong Điện Kremli, anh có bạn không?

132. Hây lẩn mừa Kremli hẩư gần kha bản t’ỉnh
Bại gòi rườn, sluổm cai mjảc luông.
Gần tó đin xam gằm đeo chăn tủng:
- Chang Kremli, chài mì pằng d’ạu bâu?

133. Альтернативы все, альтернативы.
Все надо выбирать да выбирать.
У Дагестана нет альтернативы:
Он мне отец, и колыбель, и мать.

133. Bao sự tình trái nhau, trái ngược nhau
Mà chỉ được phép là chọn một.
Đaghextan không có điều trên đâu:
Bởi đó là người cha, chiếc nôi êm và mẹ.

133. Kỷ lai vè thất căn, thất t’àng căn
Tán đảy liếm chiêm ăn đeo nỏ.
D’ú Đaghextan nắm mì vè t’ỷ nao
Nhoòng te lẻ pa, ăn ứ nẩư njàng oạ mé.


Thứ Hai, ngày 15 tháng 9 năm 2014

Tích cực “đổi mới căn bản, toàn diện”, nhưng chưa thể đòi hỏi quá cao

Tích cực “đổi mới căn bản, toàn diện”,
nhưng chưa thể đòi hỏi quá cao
                                                                                  Đăng Bẩy thực hiện
   PGS, TS Vũ Nho nguyên là giảng viên Đại học sư phạm Việt Bắc, Nghiên cứu sinh tại Đại học sư phạm Leningrat (Liên xô cũ), chuyên viên Vụ THPT và là cán bộ nghiên cứu của Viện Khoa học Giáo dục thuộc Bộ GD-ĐT. Nhân dịp năm học mới 2014-2015, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện cùng PGS, TS Vũ Nho về một số vấn đề liên quan đến công tác giáo dục-đào tạo hiện nay.
  
       PGS, TS Vũ Nho cho biết:  
    - Từ những năm đầu của công cuộc đổi mới, Đảng và Nhà nước ta đã xác định “Giáo dục-Đào tạo là quốc sách hàng đầu” và đã có nhiều chủ trương, chính sách để thực thi quan điểm trên đây. Thế nhưng, thực tế nền giáo dục nước ta vẫn ngày càng bộc bộ nhiều bất cập, hạn chế… Điều đó đã được các nhà quản lí nói, các nhà báo nói, các vị phụ huynh nói, các giáo viên nói, cả học sinh đôi khi cũng nói như “chuyện thường ngày” trên các diễn đàn và phương tiện truyền thông…
      Đi tìm nguyên nhân cho điều này thì cũng chẳng mấy khó khăn. Nghị quyết số 29-NQ/TW của Đảng về Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế đã chỉ ra nguyên nhân rồi, tôi không nhắc lại. Chỉ nói thêm  một chút. Ví dụ : lương của giáo viên, đội ngũ chủ lực của giáo dục vẫn thấp hơn rất nhiều so với các ngành nghề khác. Một khi người giáo viên phải làm thêm  đủ mọi việc trái ngành, hoặc dạy thêm (trong khuôn khổ cho phép chứ không tràn lan), mà cũng chỉ tạm đủ sống với tình hình mọi thứ như điện, nước, xăng, gạo, thực phẩm… đều tăng thì làm sao đòi hỏi họ tận tụy hết mình, dạy chất lượng cao được? Trong quân sự có câu “ thực túc, binh cường”, tức là ăn đủ thì quân mạnh. Quân mạnh thì trăm trận trăm thắng. Quân của ngành giáo dục hiện nay ăn chưa đủ no như thế, làm sao có sức chiến đấu cao?
Nhưng nói đi như vậy, cũng cần nói lại. Các cụ ngày xưa dạy: “Tiền nào vải nấy”. Với tình hình kinh tế xã hội của nước ta những năm gần đây, việc giáo dục còn có chỗ này chỗ kia bất cập, nhưng như thế cũng đã là tốt so với các lĩnh vực khác. Nguồn lực đầu tư như thế, kinh tế xã hội như thế, không thể đòi hỏi ở giáo dục quá cao.
   * Thưa ông, trong khi chúng ta đang hết sức bức xúc với những bất cập, hạn chế của một nền giáo dục “tụt hậu” so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới, thì Việt Nam vẫn là một trong số những “cường quốc” trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc tế và khu vực. Ông lý giải hiện tượng có vẻ “trái ngược” này như thế nào?

Chủ Nhật, ngày 14 tháng 9 năm 2014

Cuộc chia li màu đỏ


              Hoàng Dân

Cuộc chia li màu đỏ
                                                                                 Nguyễn Mỹ

Đó là cuộc chia li chói ngời sắc đỏ
Tươi như cánh nhạn lai hồng
Trưa một ngày sắp ngả sang đông
Thu, bỗng nắng vàng lên rực rỡ:
Tôi nhìn thấy một cô áo đỏ
Tiễn đưa chồng trong nắng vườn hoa
Chồng của cô sắp sửa đi xa
Cùng đi với nhiều đồng chí nữa
Chiếc áo đỏ rực như than lửa
Cháy không nguôi trước cảnh chia li
Vườn cây xanh và chiếc nón trắng kia
Không giấu nổi tình yêu cô rực cháy
Không che được nước mắt cô đã chảy
Những giọt long lanh nóng bỏng sáng ngời
Chảy trên bình minh đang hé giữa làn môi
Và rạng đông đang bừng trên nét mặt
- Một rạng đông với màu hồng ngọc
Cây si xanh gọi họ đến ngồi
Trong bóng rợp của mình, nói tới ngày mai
Ngày mai sẽ là ngày sum họp
Đã toả sáng những tâm hồn cao đẹp
Nắng vẫn còn ngời trên những lá cây si
Và người chồng ấy đã ra đi…
Cả vườn hoa đã ngập tràn nắng xế
Những cánh hoa đỏ vẫn còn rung nhè nhẹ
Gió nói tôi nghe những tiếng thì thào
“Khi Tổ quốc cần, họ biết sống xa nhau…”

Nhưng tôi biết cái màu đỏ ấy
Cái màu đỏ như màu đỏ ấy
Sẽ là bông hoa chuối đỏ tươi
Trên đỉnh dốc cao vẫy gọi đoàn người
Sẽ là ánh lửa hồng trên bếp
Một làng xa giữa đêm gió rét…
Nghĩa là màu đỏ ấy theo đi
Như không hề có cuộc chia li…

Lời bình của Hoàng Dân
Bài thơ này thì chắc chắn ra đời trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước, cuộc kháng chiến lâu dài gian khổ với hàng vạn những cuộc chia li, mà một trong những cuộc chia li ấy đã được hình tượng hoá trong bài thơ “Cuộc chia li màu đỏ” của Nguyễn Mỹ.
Câu thơ mở đầu thật ấn tượng: “Đó là cuộc chia li chói ngời sắc đỏ”!

Thứ Sáu, ngày 12 tháng 9 năm 2014

CHÙM TÂM NGUYỆN CÙNG THU


CHÙM TÂM NGUYỆN CÙNG THU
 TRẦN TRUNG

1/CHỢT NGHĨ
Dấu chấm hết cho ngày nhợt nắng,
Lại tin truyền: mưa bão gần xa
Đối mặt với nắng,mưa,giông tố...
Đặt dấu nào,hợp với Mệnh-Ta?

2/BẾN-TÌNH
Nắng tắt chưa Ai?
Chiều muộn rồi...
Đường về tá túc biết nào nguôi?
Mong còn nắng sáng-chân chưa mỏi,
Đậu lại Bến-Tình
trong nắng phơi.

3/GIÁ MÀ
Ngước lên...Trăng đã treo-Rằm.
Phiêu du từ gió
Thung thăng tự hồn.
Giá mà tưng tẩy được...hôn?!
Thì kia : Trời-Đất...
Ôm luôn Chị-Hằng.

Thứ Năm, ngày 11 tháng 9 năm 2014

NHỮNG NGƯỜI THEO CHỦ NGHĨA HÌNH TƯỢNG LÊNINGRAT


Những kỉ niệm về X.Exenhin
N.Vonpin
Vũ Nho dịch ( tiếp theo và hết)
NHỮNG NGƯỜI THEO CHỦ NGHĨA HÌNH TƯỢNG LÊNINGRAT
Năm hai mươi tư, tháng tư…Có tiếng gõ cửa. Vla-di-mia Ri-chot-ti bước vào (trước anh là người theo chủ nghĩa hình tượng dũng cảm). Anh bắt đầu ngượng ngập :
- Chúng ta sẽ đến nhà ăn. Chúng ta sẽ đọc thơ bây giờ … Thảo luận … E-xê-nhin phái tôi đến đón chị.
Tất cả ngồi vào chỗ. Bắt đầu đọc, sau đó phân tích. Người ta phê phán rụt rè, hời hợt. Phải chăng họ sợ đụng chạm lẫn nhau ? Tính dũng cảm của họ ở đâu ? Nhận xét của E-xê-nhin với những lời thật sống động và chắc chắn :
- Thơ ca không chịu nổi sự giả dối. Bao giờ nó cũng trả thù sự giả dối.
Còn gì lọt vào trí nhớ của tôi trong buổi trao đối ấy ? E-rơ-lích nói về “Thư gửi mẹ” mà tôi chưa được nghe. E-xê-nhin nói về bà, người đã nuôi anh khi lên hai tuổi thay cho mẹ anh Ta-chia-na Phê-đo-rôp-na E-xê-nhina. Về mẹ, về bà, nhà thơ kể với tình cảm sâu sắc. Chúng tôi sẽ nhớ cái tên đó : Na-ta-lia Evơ-chep-na Chi-tốp-va, một người phụ nữ, đem sự dịu dàng của mẹ sưởi ấm tuổi thơ côi cút của Xe-ri-ô-gia bé bỏng. Tôi cũng nhớ những lời của ông Chi-tốp nói với đứa cháu : “Không phải người sinh thành, mà người nuôi dưỡng mới là cha”. Tuy thế trong tất cả những năm tháng kết bạn và gần gũi với E-xê-nhin, tôi không bao giờ nghe một lời phàn nàn về cha.

Thứ Tư, ngày 10 tháng 9 năm 2014

Anh học cách đi,... Đổi thay mãi những nhà lãnh đạo,...


CHÙM THƠ RAXUN GAMZATOV trong bản dịch Việt, Tày của TRIỆU LAM CHÂU

126. Я ходить научился, чтоб к тебе приходить.
Говорить научился, чтоб с тобой говорить.
Я цветы полюбил, чтоб тебе их дарить,
Я тебя полюбил, чтобы жизнь полюбить.

126. Anh học cách đi, đ đến được bên em
Anh học nói, đ tâm tình cùng em nóng bỏng
Anh yêu hoa, đ có hoa tặng em
Anh yêu em, đ yêu cuộc sống.

126. Chài slon liếm gàm, sle thâng đảy noọng nàng
Chài slon phuối, sle păn châư đuổi slao pôm đát
Chài đjếp bjoóc va, sle mì bjoóc d’oại slao
Chài đjếp slao, sle đjếp chăn t’ởi slổng.

127. Меняются правители, вожди,
Как летом облака или дожди.
И только мной всю жизнь, не зная смены,
Любовь и песня правят неизменно.

127. Đổi thay mãi những nhà lãnh đạo
Như mùa hè chợt nắng chợt mưa
Chỉ cuộc đời tôi là không thay đổi
Như tình yêu và những bài ca.

Thứ Ba, ngày 09 tháng 9 năm 2014

BỖNG với lời bình

                                      
                                                                  Hoàng Dân

Bỗng
                    Việt Phương

Bỗng nhiên vũ trụ thuộc về ta
Khi căn phòng còn một mình hai đứa
Như tình cờ như hẹn hò như bất ngờ như lời hứa
Một phút một đời không biết nữa thời gian
Anh đứng sát bên em yên lành tan vỡ
Lạnh buốt như băng rực lửa nồng nàn

Anh muốn ôm em như đôi người yêu
choàng vai nhau khi bên hồ
sương khuya đã giá
Như người chồng sau ba mươi năm cách chia
trong đêm ghì lấy vợ
Như hai bạn gái thèm một cánh tay trai,
siết chặt nhau trong hang đá Trường Sơn

Đặt đôi môi anh lên trái tim tim xinh nhỏ tự mình son
Hút hơi em như ong hút nhuỵ
Hôn nhau cái hôn có con người ma quỉ với thần tiên
Và cứ thế anh lặng im đứng yên
lặng im đứng yên
Nâng niu một cái gì bùn đất thiêng liêng
mong manh vững bền giữ gìn lan toả
Em có nghe ngoài ngõ tiếng chim chuyền
Dưới chân thềm không cài then cửa mở
Anh ra đi phả buồn vui vào gió
Gửi êm đềm bão tố lại cho em

Mai về quê em thơm lên tóc mẹ
Cầm bàn tay chai xoa bàn chân nẻ
Cảm ơn người xa lạ thế đã sinh anh

Lời bình của Hoàng Dân
Tuy tác giả không ghi năm sáng tác nhưng tôi nghĩ có thể bài thơ ra đời trong khoảng thời gian đang diễn ra cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước của dân tộc ta. Nếu vậy thì cách mở đầu bài thơ được coi là khá lạ so với những bài thơ cùng thời:
Bỗng nhiên vũ trụ thuộc về ta
Khi căn phòng còn một mình hai đứa
Như tình cờ như hẹn hò như bất ngờ như lời hứa
Một phút một đời không biết nữa thời gian
Anh đứng sát bên em yên lành tan vỡ
Lạnh buốt như băng rực lửa nồng nàn