Chủ Nhật, ngày 01 tháng 3 năm 2015

NHÌN... TRONG TAY ÁO ( lời bình của Vũ nho cho 2 câu ca dao)

                                                                         Vũ Nho - Chủ trang
NHÌN... TRONG TAY ÁO
Thương em chẳng biết để đâu
Để vào tay áo lâu lâu lại dòm

Lời bình của Vũ Nho
CÂU CA DAO NÀY NÓI NỖI NHỚ THƯƠNG, NÓI TẤM LÒNG CỦA NGƯỜI CON TRAI CŨNG KHÁ  LÀ ĐỘC ĐÁO. NĂM 1995, NĂM TÔI CÓ DỊP LÊN LẠNG SƠN, RA QUẢNG NINH, TỚI BẮC THÁI, VÀO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, TÔI ĐEM CÂU CA NÀY ĐỂ THỬ THÁCH CÁC BẠN HỌC SINH LỚP 9, CHỦ YẾU LÀ TRƯỜNG CHUYÊN. CÓ MỘT ĐIỀU LÍ THÚ : PHẦN LỚN CÁC EM ĐỀU CHO VẬT BỎ VÀO TAY ÁO LÀ MỘT VẬT KỈ NIỆM, VÍ NHƯ TẤM KHĂN, TÚI ĐỰNG TRẦU, CÀNH KIM THOA, CHIẾC LƯỢC, CÁI NHẪN, MÓN TÓC THỀ...
RẤT ÍT EM NGHĨ RẰNG CHÀNG TRAI ĐỂ "TÌNH THƯƠNG" VÀO TAY ÁO. HẦU NHƯ  KHÔNG CÓ EM NÀO NGHĨ  ĐẾN CHUYỆN CHÀNG TRAI BỎ CÔ GÁI VÀO TAY ÁO MÌNH. NHƯ THẾ, TRONG QUAN NIỆM CỦA CÁC EM, "VẬT BỎ TRONG TAY ÁO LÀ VẬT KỈ NIỆM, LÀ MỘT VẬT CỤ THỂ NHỎ NHỎ, XINH XINH".

Thứ Bảy, ngày 28 tháng 2 năm 2015

DÙ LÀ MÌNH CHẲNG CÒN SON với lời bình của Vũ Nho

                                                                Vũ Nho Chủ trang

DÙ LÀ MÌNH CHẲNG CÒN SON

Mình nói với ta rằng mình còn son
Ta đi qua ngõ thấy con mình bò
Con mình những đất cùng tro
Ta đi múc nước rửa cho con mình
Lời bình của Vũ Nho
Câu ca chỉ thuật lại lời của người con gái trước đó nói rằng cô ấy còn son. Nhưng nói trong hoàn cảnh nào, trong tình huống nào thì ta không được rõ. Một buổi hẹn hò trong đám hội xuân, một buổi gặp gỡ trên cánh đồng hai tổng giáp nhau, hay một đêm nào đó xem hát chèo, hát ví ? 
Sao cô gái lại bảo là mình còn son khi thật ra cô đã có con ?
Đó là lời nói đùa trêu cợt chàng trai si tình chăng ? 
Không ! Người con trai này không có dấu hiệu si tình và ngờ nghệch. Hơn nữa, có lẽ cái thời ấy, người ta không đùa nghịch tai quái như vậy. Bởi người nói đùa không thể không biết đến lời răn trong câu hát : 
Sông Bồ Đề nước đỏ như son
Em có chồng rồi mà dối bạn, tội như hòn núi cao

Thứ Sáu, ngày 27 tháng 2 năm 2015

SẮC ĐIỆU TÂM TƯ

                

Phan Vũ Khánh
                      (Thơ Hai-Kư)

               “Diều chao nắng
                Nghiêng ngửa chiều
                 Rớt giọt chuông.”


SẮC ĐIỆU TÂM TƯ
                            Trần Năng Tĩnh

  Cầm tờ báo Tết Người Hà Nội-Mừng Xuân Ất Mùi 2015, theo thói quen, tôi đọc lướt những trang thơ.Và, chợt dừng lại ở trang 54. Bởi trang thơ này có sự góp mặt của mấy thi hữu thân quen: Phạm Đình Ân,Hàn Khánh,Quang Hoài...Lại bất chợt nữa, tôi nhận ra có sự xuất hiện của Phan Vũ Khánh-Họa sĩ  và làm thơ.Điều mà làm tôi chú ý hơn là Khánh có một chùm 7 bài,viết theo điệu thơ Hai-Kư (Nhật Bản) mà tôi vốn tâm đắc; Ấn tượng ngay từ bài số 1:
                   “Diều chao nắng
                     Nghiêng ngửa chiều
                     Rớt giọt chuông.”

Thứ Năm, ngày 26 tháng 2 năm 2015

QUÂN TỬ DÙNG DẰNG… (Bình bài thơ Thiếu nữ ngủ ngày)

   


QUÂN TỬ DÙNG DẰNG…

(Bình bài thơ Thiếu nữ ngủ ngày,
- Hồ Xuân Hương)

ĐƯỜNG VĂN

Trưa hè hây hẩy gió nồm đông,
Thiếu nữ nằm chơi, quá giấc nồng.
Lược trúc biếng (chải) cài (gài) trên mái tóc,
Yếm đào để (bỏ) trễ dưới nương long (lưng ong),
Đôi gò bồng đảo sương còn ngậm,
Một lạch đào nguyên nước (suối) chửa thông.
Quân tử dùng dằng, đi chẳng dứt,
Đi thì cũng dở, ở không xong!...

Trong sự đọc còn hạn hẹp của tôi, về bài thơ nổi tiếng này của Bà Chúa thơ Nôm, từ khi ra đời (chưa rõ thời điểm cụ thể?!) cho đến nay, ít nhất có 4 luồng ý kiến khác nhau:
1.     Chê bai, phản bác, cho rằng đây là 1 trong những dâm thi, quỷ thi của nữ sỹ họ Hồ, biểu hiện cái ẩn ức tình dục do hoàn cảnh riêng và tính cách, tâm hồn dâm đãng của bà.
2.     Ngợi khen tinh thần, tư tưởng chống phong kiến (phản phong, nam quyền) mạnh mẽ, tiếng nói đòi hỏi bình đẳng của nữ giới, nữ quyền, ca ngợi sắc đẹp và sự trẻ trung của người thiếu nữ.
3.     Mô tả bức tranh nuy, secsy, với cảm hứng đồng cảm và ca ngợi vẻ đẹp tự nhiên trong trắng, đầy quyến rũ và hấp dẫn của hình ảnh vừa hiện thực vừa biểu tượng: Thiếu nữ ngủ ngày, trong cảm quan của chàng quân tử đa tình với ý thức cá nhân bắt đầu trỗi dậy; bằng biểu tượng ẩn dụ nước, và những hoài niệm phồn thực của văn hóa dân gian (Nguyễn Đức Bính, Đỗ Long Vân, Đỗ Lai Thúy)*.
4.     Gần đây, trong bài phê bình tiểu thuyết Người đi vắng (Nguyễn Bình Phương, 1999), Đoàn Cẩm Thi dùng con mắt của thi pháp thơ - hội họa hiện đại để chỉ ra chỗ hạn chế của nghệ thuật tả người trong Thiếu nữ ngủ ngày: đó là giới hạn của thi pháp và họa pháp trung đại: bức tranh lấp lánh hình ảnh biểu tượng, nhưng nhìn chung tĩnh tại, thiếu sộng động, đặc biệt là mới chỉ đậm chất tạo hình (thị giác (mắt) mang tính ước lệthiếu cảm quan cụ thể của các giác quan khác: thính giác (tai), khứu giác (mũi), vị giác (lưỡi)*…

Thứ Tư, ngày 25 tháng 2 năm 2015

Một lời bình khác cho bài thơ ĐI TRONG HƯƠNG TRÀM của Hoài Vũ

Vũ Nho Chủ trang

ĐI TRONG HƯƠNG TRÀM
                                                              HOÀI VŨ
             Em gửi gì trong gió trong mây
             Để sáng nay lên Vàm Cỏ Tây
             Hoa tràm e ấp trong vòm lá
             Mà khắp trời mây hương tỏa bay
             Dù đi đâu dù xa cách bao lâu
             Dù gió kia đổi hướng thay màu
             Dù trái tim em không trao anh nữa
             Một thoáng hương tràm cho ta bên nhau
            
             Gió Tháp Mười đã thổi thổi rất sâu
             Có nỗi thương đau có niềm hy vọng
             Bầu trời thì cao cánh đồng thì rộng
             Hương tràm bên anh mà em đi đâu

             Dù đi đâu dù xa cách bao lâu
             Anh vẫn có bóng em giữa bóng tràm
             bát ngát
             Anh vẫn thấy mắt em
                                       trên lá tràm xanh mát
             Anh vẫn nghe tình em trong hương tràm xôn xao

Lời bình của Vũ Nho
Tôi chưa một lần được tới Tháp Mười, chưa được thấy lá tràm xanh mát, chưa được ngắm hoa tràm e ấp, chưa được biết hương tràm ra sao, nhưng bài thơ của Hoài Vũ cứ xôn xao mãi trong lòng. Có phải vì hương, hoa, lá tràm đó gắn liền với một tình yêu rất đỗi thủy chung và thánh thiện của người trai Nam Bộ?
              Gió Tháp Mười đã thổi thổi rất sâu
              Có nỗi thương đau có niềm hy vọng
             Bầu trời thì cao cánh đồng thì rộng
             Hương tràm bên anh mà em đi đâu
Người trai ấy đang đứng giữa Tháp Mười mênh mông. Bầu trời cao, cánh đồng rộng. Và hun hút gió thổi... trong lòng. Cơn gió Tháp Mười thổi đi đâu ? Nếu lên trời thì rất cao, nếu trên cánh đồng thì rất dài, rất rộng. Rất sâu, ấy là gió đã thổi vào tâm trạng, vào cõi lòng của con người. Hai chữ  "thổi" đặt cạnh nhau trong một câu thơ gây một ấn tượng đặc biệt. Hình như gió cũng phải nghỉ lấy hơi, phải tiếp sức với nhau mới đi được qua "Tháp Mười tâm trạng".

Thứ Ba, ngày 24 tháng 2 năm 2015

Đi trong hương tràm với lời bình

Nhà giáo nhà văn Hoàng Dân

Đi trong hương tràm
                                                                             Hoài Vũ

Em gửi gì trong gió trong mây
Để sáng nay lên Vàm Cỏ Tây
Hoa tràm e ấp trong vòm lá
Mà khắp trời mây hương tỏa bay!

Dù đi đâu dù xa cách bao lâu
Dù gió mây kia đổi hướng thay màu
Dù trái tim em không trao anh nữa
Một thoáng hương tràm cho ta bên nhau

Gió Tháp Mười đã thổi thổi rất sâu
Có nỗi thương đau có niềm hi vọng
Bầu trời thì cao, cánh đồng thì rộng
Hương tràm bên anh, mà em đi đâu?

Dù đi đâu và xa cách bao lâu
Anh vẫn có bóng em giữa bóng tràm bát ngát
Anh vẫn thấy mắt em trên lá tràm xanh mát
Anh vẫn nghe tình em trong hương tràm xôn xao
            Lời bình Hoàng Dân
            Bài thơ giống như một lời độc thoại triền miên không dứt. Những hồi ức, những kỉ niệm về một tình yêu da diết, nỗi buồn nhớ mênh mông… Nỗi buồn dường như xóa nhòa cả ranh giới giữa quá khứ và hiện tại, bao trùm lên cả không gian và thời gian... Tất cả đều trang nghiêm và lặng lẽ như một khúc tưởng niệm. Hình như người còn sống đang cố gắng huy động hết khả năng cảm nhận của các giác quan để dựng lại chân dung của người đã khuất từ trong tất cả những cái vô hình và hữu hình ở thế giới xung quanh:

Thứ Hai, ngày 23 tháng 2 năm 2015

KỈ NIỆM...XƯA


KỈ NIỆM...XƯA
Anh Nguyễn Văn Kháng, hậu duệ bên ngoại của cụ  Nguyễn Du, bảo vệ luận án PTS tại đại học Mỏ Leningrat, cựu Bí thư Thành đoàn Đoàn TNCS Hồ Chí Minh của thành phố ( 1980-1982).  Anh gửi GIẤY MỜI tới Vũ Nho,  năm đó đương kim Bí thư Thành Đoàn ( thay anh Kháng) mời dự liên hoan bảo vệ thành công Luận án PTS. Giấy mời đánh máy bằng tiếng Nga. Bên dưới là 4 câu thơ ứng tác bằng tiếng Việt.

ÔNG BẦU CŨ MỜI ÔNG BÍ MỚI
ĐẾN NHÀ CHƠI ‘PIT’ RƯỢU VỐT KU
MỪNG ÔNG PHÓ MÃN HẠN TÙ
VINH QUY SẮP ĐƯỢC NHÌN BU NÓ RỒI


Anh Kháng hoặc ai biết anh Kháng đọc được những dòng này, xin liên hệ với VN cho VUI! Trân trọng cám ơn!
VN Chủ trang


Chủ Nhật, ngày 22 tháng 2 năm 2015

CHÙM THƠ NHỚ


NHỚ-MỘT CHÙM XUÂN-THƠ TRẦN TRUNG

1/NHỚ VĂN CAO
“Suối mơ”...
Thả hương xưa vào xuân sớm.
Nghe “Mộng Đào-Nguyên” réo rắt mơ say...
Ngỡ Trương Chi nhớ Ai
mà đứng đợi
Câu hát tương tư
Dậy sóng
Xuân-Đầy!

2/NHỚ NGUYỄN BÍNH
Xuân này...
Lại vẫn tha hương
Nhớ cô em gái môi hường
Thuở xa

Thứ Bảy, ngày 21 tháng 2 năm 2015

NHỚ BẾP TRANH NGÀY TẾT HOÀNG TUẤN CÔNG

NHỚ BẾP TRANH NGÀY TẾT

HOÀNG TUẤN CÔNG

So với Tết xưa, Tết nay đã khác đi nhiều. Bao nhiêu phong vị Tết (dẫu toàn thứ không ăn được) đã một đi không trở lại. Những cái không ăn được, chỉ cảm thấy được ấy ta vẫn quen gọi là không khí tết. Ví  như “không khí” từ cái bếp tranh xưa nồng nàn khói lam và ấm áp sắc màu, mùi vị Tết…


Cổ nhân triết lý “Dân dĩ thực vi thiên” (Dân lấy ăn làm trọng). Đã gọi là nhà, dẫu sống độc thân hay nghèo hèn đến mấy không nhà ai không có cái bếp. Nhưng bếp không đơn giản chỉ là nơi nấu nướng cái ăn. Dù nhỏ bé, đơn sơ, có khi tồi tàn, dột nát, gió lùa, chuột chạy chân vách, bếp vẫn sớm chiều toả khói  nuôi dưỡng sự sống, gắn bó cùng người.

PHIÊN CHỢ VẼ SOI

                                       


PHIÊN CHỢ VẼ SOI

(Tản văn – hồi ức)

Tặng CCĐ, PKQ, ĐĐT, NVD…
và các bạn đồng môn Đông Ngạc

ĐƯỜNG VĂN
Làng Đông* có chợ Vẽ Soi,
Hai bảy tháng chạp, năm thời một phiên.
Mạc, Trèm xuống, Gạ, Sù lên*
Rộn ràng mua bán, đán Nguyên áp chờ.
                                                                                   (Ca dao)

Hôm nay đã là ngày 27 tháng chạp năm Giáp Ngọ, đúng phiên chợ Vẽ Soi, mỗi năm chỉ họp đúng có 1 lần. Chợ Vẽ Soi tuy không nổi tiếng khắp cả nước được như Chợ Viềng (Nam Định, họp phiên duy nhất vào đêm 6 – ngày 7 tháng giêng (Tết), nhưng cũng lừng lẫy khắp dọc hai dải tả, hữu Hồng; đón khách bán, mua từ các làng: Kẻ, Nội, Mạc, Hoàng, Trèm, Vẽ, Sù, Gạ, Nhật Tân bên bờ nam… vòng vào Cáo, Noi trong đồng, vượt sang bên kia bờ bắc: Súng, Mơ, Hối Độ, Bầu, Tàm Xá, Xuân Canh (Đông Anh)… Đó là phiên chợ quê kiểng vào loại trung bình, thu hút cư dân một vùng tây bắc ngoại thành, huyện Từ Liêm, Hà Nội, phiên chợ còn lưu dấu ấn những hoài niệm hoang hoải trong lòng tôi, dù hơn nửa thế kỷ dằng dặc đã trôi qua.
                                                 ***