Những câu hỏi tỉnh thức trong cơn mê của Lửa

 

PHAN HOÀNG giới thiệu 

Những câu hỏi tỉnh thức trong cơn mê của Lửa

 

PHAN HOÀNG

 

Có người yêu thơ viết mãi cũng thành thơ. Có người tạo hóa ưu ái sinh ra đã là thơ. Thơ từ tiếng oa oa đầu tiên cho tới khi biết dâng cho đời những vẻ đẹp nghệ thuật ngôn từ đích thực. Và trên hành trình sáng tạo thi ca đầy thử thách, dù viết gì, viết như thế nào thì họ vẫn luôn luôn rất thơ. Thơ từ tâm hồn đến tính cách. Thơ từ tư duy đến phương thức trình hiện. Tôi tin Bảo Ngọc là một người thơ bẩm sinh như vậy.

Mở đầu tập thơ “Trong cơn mê của Lửa”, nhà thơ Bảo Ngọc đã cất lên tiếng thơ ngơ ngác mơ màng:

“Gọi mơ

 

Đàn chim bay ngang bầu trời

Để lại tiếng kêu mặt đất

 

Có đứa trẻ mơ ngồi lại trên đồng

Nguyện dâng mái tóc

Hỏi: Bầy chim về làm tổ hay không?”  

      

Một sự liên tưởng lạ kỳ. Một bức tranh vô cùng sống động – không gian – thời gian đa chiều. Một sự kết nối bầu trời và mặt đất, thiên nhiên và con người, gói gọn ý tưởng trong bài thơ ngắn độc đáo. Ngay tên bài thơ “Gọi mơ” cũng đã rất gợi. Chẳng phải giấc mơ hay ước mơ mà là gọi mơ. Với thơ 1-2-3, tên bài thơ cũng là câu thơ thứ 1 mang tính mở, như một cách “hô” để rồi kết thúc bằng câu thơ “ứng” thứ 6 khép lại, mà ở bài thơ này từ “Gọi mơ” đến “Hỏi: Bầy chim về làm tổ hay không?” dựng nên một không gian đẹp uyên ảo. Mơ và hỏi, cũng là cảm thức và phương thức diễn ngôn như sợi chỉ xanh xuyên suốt tập thơ “Trong cơn mê của Lửa”.

Vốn được mệnh danh là “đứa trẻ nhiều tuổi”, có dấu ấn nổi bật trong số các tác giả viết cho thiếu nhi, nhà thơ Bảo Ngọc đã chinh phục bạn đọc nhỏ tuổi bằng nhiều bài thơ hay với vần điệu tinh tế nhẹ nhàng. Từ tâm thế ấy, khi chuyển sang viết cho những đối tượng khác, thể loại khác, mà cụ thể ở đây là tập thơ 1-2-3 “Trong cơn mê của Lửa”, Bảo Ngọc vẫn giữ cho mình sự hồn nhiên, trong trẻo về trường liên tưởng nhưng thêm phần sâu sắc, tinh tường của một “bản thể” đàn bà trẻ đầy khao khát “yêu và mộng” trong tĩnh “lặng” giữa giông gió cuộc đời:

“Tiếng ngựa hí gọi vang đồng cỏ

 

Ào ạt gió đuổi nhau

Mưa bóng mây làm rơi những dấu chân bầy trẻ.

 

Em tìm anh – Bàn chân ngược gió núi mây ngàn

Cầu vồng tan rồi

Chỉ bóng mình trên đồng nắng chang chang.”

Âm hưởng thiên nhiên ngập tràn trong thơ Bảo Ngọc. Không có một trái tim thơ trẻ, một tâm hồn rộng mở và đôi mắt trong veo thì làm sao có thể lắng nghe, thu sóng, đồng cảm với nắng mưa mây gió cây cỏ chim muông.

 “Tiếng họa mi vừa thức trong vườn

 

Lá thiêm thiếp đôi mi

Rung chuỗi cườm nhẹ nghiêng xuống cỏ.

 

Một cánh bướm bên bức tường loang màu cỏ úa

Cõng Giọt Sương, Mặt Trời và Gió

Vừa mê ngủ vừa bay!”

 

Dù là cánh bướm “Vừa mê ngủ vừa bay!” hay là “Tiếng họa mi vừa thức trong vườn” thì thế giới thơ Bảo Ngọc vẫn luôn như làn sương buổi sớm, dòng suối đầu nguồn, tia nắng bình minh. Nhẹ và tinh. Xanh và sắc. Đắm đuối và hốt nhiên. Và…

“Ngỡ như Trăng mộng du qua cơn mơ của Lửa

 

Ta nặn bùa yêu thả giữa ngực trời

Ta rót lời yêu bỏng rát trên môi

 

Người nhìn ta - không nói

Lửa đốt ta - không lời

Ta câu mình - Trăng rơi!”

Vì yêu mà nặn bùa, rát môi, lửa đốt, câu mình, trăng rơi. Yêu dữ dội đến thế là cùng. Từ “yêu và mộng” đến khám phá “bản thể” rồi “lặng” cũng là ba phần cấu trúc tập thơ “Trong cơn mê của Lửa”. Trong lời mở sách, bằng giác quan linh cảm, nhà thơ Bảo Ngọc chia sẻ: “Tôi bình thản sắp xếp các bài thơ theo sự chỉ dẫn của cảm thức. Bạn có thể đọc xuôi từ đầu tập thơ đến bài cuối cùng của từng phần. Bạn cũng có thể đọc ngược từ cuối tập thơ hoặc chọn bất kể một trang ngẫu hứng. Bởi xét đến cùng, điều cốt yếu không phải ở chỗ những bậc thang 1-2-3 sẽ đưa tôi hay bạn đọc về đâu. Từng mảnh hồn, từng khoảnh khắc trong thơ, tôi đã sống trọn vẹn. Sự tỉnh thức cũng từ cơn mê. Và trong cơn mê đã mang cả hạt giống của tỉnh thức rồi!”.

Bảo Ngọc đã đắm đuối, rực cháy trong cơn mê nóng bỏng nhưng vẫn tỉnh thức, ươm mầm cảm hứng, được sống trọn vẹn với chính mình và thi ca, nghĩa là sống trong cái đẹp, thì còn gì hạnh phúc bằng. Có thể nói “Trong cơn mê của Lửa” là bước ngoặt, dấu ấn đặc biệt trên hành trình thơ phong phú của Bảo Ngọc, đóng góp quan trọng vào thi pháp thơ 1-2-3 thuần Việt đang từng bước khẳng định vị thế một thể loại thơ mới trên thi đàn.

 “Người có yêu ta không?

 

Câu hỏi ấy đêm nào ta cũng hỏi

Mắt gió nhìn ta hun hút vực trời

 

Người có yêu ta không?

Câu hỏi ấy trước bình minh - sớm nào ta cũng hỏi

Nắng nhặt tim ta - lặng lẽ - nắng cười!”

Hỏi để mà hỏi. Và hỏi không chỉ để mà hỏi. Sự kỳ diệu của thơ là trình hiện những gì mà những loại hình khác không thể biểu hiện được. Ở đây, nhà thơ hỏi mà không trả lời, nhưng hỏi cũng chính là đã trả lời. Một kiểu tự vấn. Hỏi trong tỉnh thức và trả lời trong cơn mê đắm. Sự chênh chao dao động giữa thực và hư chính là vùng kỳ diệu cho thơ thăng hoa. Vùng biên ấy, cảm thức ấy chi phối gần cả tập thơ “Trong cơn mê của Lửa” và tạo nên phong cách riêng cho thơ 1-2-3 Bảo Ngọc. Những câu hỏi tỉnh thức trong cơn mê cháy bỏng cứ đan cài, tiếp diễn.

“Ta vớt trăng mắt người và hát

 

Trăng hay mắt của trời - Bao giờ trăng có tuổi?

Mắt người hay giếng trăng - bao linh hồn chết đuối?

 

Ta bơi qua giếng trăng - ánh vàng thiền đáy suối

Sao bơi qua mắt người

Một chớp mi - Ngàn năm rồi chưa tới?”

Những câu hỏi bật ra từ vô thức. Những câu hỏi như chỉ có trong giấc mơ từ “Mắt người hay giếng trăng - bao linh hồn chết đuối?” để chính ta, cũng chính là loài người bơi mãi nhưng “Ngàn năm rồi chưa tới?” tuyệt đích của yêu thương, dù bến bờ tưởng chừng chỉ là một cái chớp mi. Cứ thế, những câu hỏi âm vang từ tiềm thức:

“Trong giấc mơ của đứa trẻ - lâu rồi - tôi hỏi

 

Ai đã rắc những ngôi sao lên trời

Để đêm đêm cả bầy sao lại rơi xuống biển?

 

Trong cơn nhớ - mê cuồng vừa đây thôi - tôi hỏi

Ai đã cuốn hồn tôi lên trời

Để đêm đêm tôi tự vớt mình lên mặt sóng?”

Hỏi, với Bảo Ngọc là một quá trình. Câu hỏi trong giấc mơ trẻ thơ là từ sao trời đến biển cả. Còn người trưởng thành thì câu hỏi “cuồng” lên từ bản thể “cuốn hồn” lên mây trời mà điểm cuối cùng là “tự vớt mình lên mặt sóng” mơ hồ lênh đênh. Hết hỏi tạo hóa đến hỏi chính con người, nhưng con người trả lời cho ta thế nào đây:

“Hỏi người

 

Ta lấy Trăng làm Bùa

Ta lấy Gió làm Dây

 

Ta buộc chân mình trên mảnh Thuyền Mây

Ta yêu như Cỏ Lú

Cớ sao người còn Say?”

Người say hay ta say? Người say hay nhà thơ đang say trong cơn mê tình, cơn mê lửa, cơn mê không bao giờ có điểm dừng của thế giới thi ca. Những câu hỏi không bao giờ dứt cũng là điểm mạnh trong thơ Bảo Ngọc, như cái cách nhuần nhuyễn mà nữ sĩ biểu hiện từ ngoại cảnh đến nội tâm theo niêm luật của dạng thức thơ 1-2-3. Tất nhiên, không chỉ là những câu hỏi, không gian thẩm mỹ tập thơ “Trong cơn mê của Lửa” còn mở ra nhiều chiều kích đa dạng, đa tầng, đa nghĩa trong từng bài thơ, đòi hỏi những tâm hồn tri âm cần khám phá. Khi đó, khát vọng “Mang những giấc mơ qua hết phận người” từ vẻ đẹp tâm hồn người thơ Bảo Ngọc nhất định sẽ cộng hưởng, lan tỏa như “Ánh vàng nghiêng xuống đáy biển khơi!” diệu vợi, thấy rằng cuộc đời này luôn thật đáng sống, ngay cả khi một câu hỏi khác lại “vang lên”:

“Trong giấc ngủ ta thấy mình đã chết

 

Đối gương không còn bóng

Tự chiếu chẳng hình hài

 

Tâm vang lên câu hỏi

Ta còn gì

Sớm mai?”

                   ____________________

Tác giả Phan Hoàng là nhà thơ, nhà báo, giảng viên đại học, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa X, Giám đốc – Chủ biên Vanvn.vn.

 

 

 

 In bài viết

Phản hồi

Người gửi / điện thoại