Chủ Nhật, 3 tháng 1, 2016

PHƠI PHỚI MƯA XUÂN




PHƠI PHỚI MƯA XUÂN

Vũ Nho
                                
Mùa xuân chồi non, lá nõn, hoa nở, chim kêu. Vạn vật như bừng lên sức sống sau mùa đông giá lạnh, cằn khô. Vẫn là những hạt mưa bụi mùa đông, khi kèm gió bấc thành ra mưa phùn gió bấc lạnh lùng. Vậy mà khi trời đất sang xuân, mưa cũng như đổi thay thành mưa ấm, mưa mát ; mưa gọi bật  mầm non chồi biếc, mưa tưới nhuần lá lụa cành tơ. Vẻ đẹp của mưa xuân không thể không khiến cho thi nhân tràn đầy cảm hứng. Có lẽ mưa vào thơ nhiều nhất là mưa mùa Hạ và mùa Xuân. Xin cùng nhau trở lại những mùa xuân trước…
1. Thượng tướng - thi sĩ Trần Quang Khải, người nổi tiếng với bài thơ Tụng giá hoàn kinh sư (Phò giá về kinh) đã lấy mưa xuân làm đối tượng bộc lộ cảm xúc trong bài thơ Xuân nhật hữu cảm (Cảm xúc ngày xuân).
                        Vũ bạch phi mai tế nhược ti
(Những hạt mưa nhỏ như sợi tơ gội những bông hoa mai trắng xoá).
Vị tướng không còn trẻ ngắm mưa xuân mà không khỏi giật mình. Mọi vật như tươi lại, mới mẻ dưới mưa xuân, nhưng sắc xuân không còn thấy trên gương mặt :
Bị vật nhuận tòng thiên ngoại vũ
Kinh tâm hồng thốn tích thì nhan
    Hơi mưa mát dịu làm cho cảnh vật thêm tươi
    Giật mình, nét mặt thời trẻ đà phai nhạt
Thoáng một nét ngậm ngùi. Mưa xuân có thể làm tươi mới cảnh vật, nhưng làm sao tươi lại tuổi trẻ, tươi lại vẻ thanh xuân của một con người ? Tuy thế, khí phách của viên thượng tướng - thi nhân vẫn ngang tàng, nên cảm xúc ngày xuân buồn mà vẫn đẹp, vẫn hào hùng và rất ấn tượng :
Sinh bình đởm khí luân khuân tại
Giải đảo đông phong phú nhất thi
Đảm khí ngày nào rày vẫn đó
Đè nghiêng ngọn gió đọc thơ chơi
2. Thi hào Nguyễn Trãi cũng nhiều duyên nợ với mưa xuân.
Người từng suốt đêm nghe mưa : Tịch mịch u trai lí. Chung tiêu thính vũ thanh. (Vò võ trai phòng vắng - Suốt đêm nghe tiếng mưa" (Thính Vũ). Người từng nhìn thấy sắc xanh mơ hồ, đặc biệt của cỏ dưới mưa xuân trên bến đò : Độ đầu xuân thảo lục như yên. "Cỏ xanh như khói bến xuân tươi" (Trại đầu xuân độ). Nhưng có lẽ ý vị nhất là mưa xuân trên vòm xoan nở hoa trong bài thơ Mộ xuân tức sự (Viết khi xuân muộn).
Nhàn trung tận nhật bế thư trai
Môn ngoại toàn vô tục khách lai
Đỗ vũ thanh trung xuân hướng lão
Nhất đình sơ vũ luyện hoa khai
Trọn ngày thong thả khép phòng văn
Khách tục bên nngoài chẳng bén chân
Khắc khoải quyên kêu xuân đã muộn
Đầy sân mưa nhẹ nở hoa xoan
Điều lý thú là dưới bài thơ có chú thích : "Sách Nhĩ nhã nói cây xoan tháng ba nở hoa thơm phức cả sân". Khi cảm nhận bài thơ này, có người chỉ thấy màu lá xanh, màu hoa tim tím, hơi mát mưa xuân và hay bỏ qua hương xoan thơm phức. Chính hương thứ hoa cây xoan bình dị đã làm cho việc lần giở cảo thơm trong phòng sách trở nên thanh tao "Trần mà như thế kém gì tiên" (Hồ Chí Minh).
3. Người chỉ có ba lần với mưa là nhà thơ Nguyễn Bính. Giời mưa ở Huế, Đêm mưa đất khách. Nhưng nổi tiếng nhất vẫn là Mưa xuân.
Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay
Hoa xoan lớp lớp rụng vơi đầy
Có gió cho nên mưa rơi mới thành ra mưa bay. Mưa không bay lất phất hay cheo chéo mà là bay phơi phới. Chỉ vì tâm trạng khấp khởi, náo nức của cô gái "Lòng trẻ còn như cây lụa trắng" khi nghĩ đến hẹn hò nên cái phơi phới của lòng xuân biến thành phơi phới của mưa xuân.
Từ thời "Áo cài khuy bấm em làm khổ tôi" của Nguyễn Bính đến thời "Em tôi áo chẽn em tôi quần bò" (Phạm Công Trứ) biết bao là đổi thay trong thời trang, trong nếp cảm, nếp nghĩ. Nhưng mưa xuân thì vẫn cứ và vẫn sẽ mãi mãi phơi phới bay trong mắt những người thiếu nữ "Môi mọng trái nhót mắt ngời dao cau".
4. Có thấm nỗi buồn, có cảm nỗi hàn bao la của những giọt "mưa buồn thê thiết" trong thơ Huy Cận trước Cách mạng, mới thấy hết niềm vui, sự ấm áp của Mưa xuân trên biển. Khổ thơ kết như một bức tranh lụa về cuộc sống thanh bình, hạnh phúc :
Em bé thuyền ai ra giỡn nước
Mưa xuân tươi tốt cả cây buồm
Biển bằng không có dòng xuôi ngược
Cơm giữa ngày mưa gạo trắng thơm
Mưa làm cho cây gỗ làm cột buồm như cũng tốt tươi, như sắp đơm cành trổ hoa. Mưa như thế thì cuộc đời cũng nở hoa. Không có một chữ ngợi ca mà rất ngợi ca.
Mưa bay như khói qua chiều
Vòm cây nghe nhỏ giọt đều qua đêm
Tiếng mưa vang nhẹ khắp miền
    Lòng rung như chiếc lá mềm khẽ sa
    Sáng ra mở cửa nhìn ra
    Vẫn mưa mà đất trước nhà vẫn khô
Đó là bài thơ Mưa xuân Trần Đăng Khoa viết khi đã mười sáu tuổi. Mưa bay như khói là một so sánh lạ. Nhưng khám phá lại chính là : Vẫn mưa mà đất trước nhà vẫn khô. Mưa suốt chiều, mưa qua đêm, ấy vậy mà sáng ra đất vẫn khô. Trần Đăng Khoa kể : khi Xuân Diệu đọc, ông ngạc nhiên và bảo rằng đất vẫn khô, khéo đất nhà cậu có ma chắc ? 
Nhưng mưa như khói thì đất có thể khô lắm chứ !
Mưa xuân là một quà tặng hào phóng của thiên nhiên cho hương vị mùa xuân thêm đằm thắm. Dù sao thì thấp thoáng chút mưa trong sách vở  thế là tạm đủ rồi. Có bao nhiêu thứ để chơi, để thưởng  ngoạn trong dịp Tết. Nhưng nếu bây giờ trời đang có mưa thì xin đừng bỏ qua cơ hội đón mưa bằng cảm nhận của riêng mình.

2 nhận xét:

  1. Có rất nhiều cảm nhận, nhiều sắc thái về mưa xuân. Vâng, mãi mãi mưa xuân vẫn là một sự kỳ diệu mà thiên nhiên ban tặng cho con người ở xứ sở này. Cảm ơn bác Vũ Nho đã chia sẻ.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Cám ơn Nguyễn Xuân Lai đã ghé trang và chia sẻ!

      Xóa